Sesselja S. Ómarsdóttir, dósent í Lyfjafræðideild
Sjávarlífverur við Ísland hafa lítið verið rannsakaðar út frá lyfjafræðilegu sjónarhorni. Nú er hins vegar í fullum gangi rannsókn sem Sesselja S. Ómarsdóttir, dósent í lyfja- og efnafræði náttúruefna við Heilbrigðisvísindasvið Háskóla Íslands, stendur fyrir. Rannsóknin miðar að því að finna ný efni úr íslenskum sjávarlífverum og kanna áhrif þeirra á krabbameinsfrumur.
„Það er mjög áhugavert ef tekst að finna ný og virk efni úr íslenskum sjávarlífverum sem hugsanlega gætu orðið lyfjasprotar gegn krabbameini,“ segir Sesselja. „Innan íslenskrar efnahagslögsögu lifa á bilinu 6-8 þúsund tegundir sjávardýra. Þar að auki er staðsetning Íslands í Norður-Atlantshafinu og umhverfið í kringum landið mjög sérstakt. Það vekur áhuga vísindamanna að rannsaka efnainnihald þeirra lífvera sem búa hér við þessi skilyrði.“ Þetta verkefni er hluti af stærra verkefni sem unnið er í samstarfi við Elínu Soffíu Ólafsdóttur prófessor og fleiri innlenda og erlendra samstarfsaðila.
Sesselja S. Ómarsdóttir
„Það er mjög áhugavert ef tekst að finna ný og virk efni úr íslenskum sjávarlífverum sem hugsanlega gætu orðið lyfjasprotar gegn krabbameini.“
Í dag eru tveir þriðju allra krabbameins- og sýkingalyfja náttúruefni sem eiga rætur sínar að rekja til plantna, sjávardýra og örvera. „Þetta kemur ekki á óvart sé haft í huga að lífverur, sérstaklega þær sem ekki geta flúið af hólmi, svo sem plöntur og ýmsar frumstæðar sjávarlífverur, heyja stöðugan efnahernað sín á milli. Stríðið um að lifa af með vörn og sókn hefur staðið í milljónir ára og myndað ótrúlega fjölbreyttan banka lífvirkra efnasambanda í náttúrunni,“ segir Sesselja. „Það er mikið að gerast í rannsóknum á efnasamböndum úr sjávardýrum og einnig í rannsóknum á örverum sem lifa á sjávardýrunum því að þær framleiða efni sem er líka áhugavert að rannsaka.“
Við Lyfjafræðideild var gerð frumathugun sem gaf til kynna að í sjávarlífverum sem lifa á grunnsævi sé að finna mjög áhugaverð efni. Þá var 35 tegundum sjávardýra safnað í fjöru og á grunnsævi við strendur Íslands. Við þessar uppgötvanir kviknaði áhugi Sesselju sem hefur í framhaldinu áhuga á því að halda rannsókninni áfram og einnig að rannsaka annars konar lyfjavirkni efna úr íslenskum sjávarlífverum.
„Hér á Íslandi gæti verið eitthvað sérstakt sem ekki finnst annars staðar þar sem lífsskilyrðin hér eru svo einstök, svo sem staðsetningin, kaldur sjór og jarðhiti. Mest hefur verið rannsakað af sjávarlífverum í heitum höfum hingað til þannig að þetta er afar spennandi,“ segir Sesselja. Leitin að nýjum lyfjum í náttúrunni er einn af hornsteinum lyfjafræðinnar og forsenda fyrir framþróun og framleiðslu margra nýrra lyfja við erfiðum sjúkdómum.