Einar Árnason, prófessor við Líf- og umhverfisvísindadeild
Rannsóknir á þorski eru gríðarlega mikilvægar, ekki síst fyrir þær sakir að þær veita okkur mikilvæga sýn á lífríki hafsins á sama tíma og þær veita dýrmætar upplýsingar um þennan mikla nytjafisk Íslendinga. Einar Árnason, prófessor í þróunar- og stofnerfðafræði, hefur helgað sig rannsóknum á erfðafræðilegri þróun þorsksins og hefur beint sjónum að náttúrulegu vali. Einar segir að kveikjan að rannsóknunum sé áhugi á að skilja eðli náttúrulegs vals, helsta krafts þróunar. Auðlindir lífvera eru takmarkaðar. Samkeppni er gríðarleg á milli einstaklinga innan sömu tegundar og milli ólíkra tegunda. Þessi samkeppni leiðir til náttúrulegs vals sem skýrir fjölbreytileika lífvera og aðlögun þeirra.
„Við viljum skilja eðli náttúrulegs vals hjá lífveru með háa frjósemi, hvernig það mótar aðlögun og stofngerð lífverunnar,“ segir Einar. Hann vinnur nú að rannsóknum sem auka eiga skilning okkar á eðli, verkun og styrk náttúrulegs vals. „Rannsóknirnar auka skilning okkar á grundvallaratriðum í líffræði þorsks, helsta nytjafisks Íslands, og þeim hættum sem stofninum er búin vegna loftslagsbreytinga og vegna veiða og hvernig stofninn muni bregðast við þeim hættum.“
Einar Árnason
Einar Árnason hefur helgað sig rannsóknum á erfðafræðilegri þróun þorsksins og hefur beint sjónum að náttúrulegu vali. Hann segir að kveikjan að rannsóknunum sé áhugi á að skilja eðli náttúrulegs vals, helsta krafts þróunar.
Að sögn Einars er þorskur eitt frjósamasta hryggdýr veraldar. „Þetta þýðir mikla umframæxlunargetu sem aftur leiðir til þess að þorskur ætti að geta tekið miklu náttúrulegu vali án of mikillar erfðabyrði, en líta má á erfðabyrði sem kostnað stofnsins við að þróast vegna náttúrulegs vals. Þorskur er einnig villt tegund sem stendur undir mikilvægum fiskveiðum. Leitað er svara við því hvernig náttúrulegt val mótar líffræði þorsks sem gerir tegundinni kleift að standast svona miklar veiðar.“
Að sögn Einars hafa nú þegar komið út margar vísindagreinar um þessar rannsóknir. „Við höfum sýnt að stofngerðarmunur milli norður og suður Íslands ræðst af genum undir náttúrulegu vali og er ekki sögulegs eðlis. Við höfum sýnt hvernig breytileiki Pan I gensins er aðlögun að dýpi. Jafnframt að veiðar á grunnsævi leiða til sterks vals gegn arfgerðum sem eru aðlagaðar að grunnsævi. Við vorum fyrst til að sýna fram á með greiningu svörunarfalla kynþroska (sem er lengdin þar sem 50% stofns hefur náð kynþroska) hvernig veiðar hafa minnkað stærð (og aldur) við kynþroska, eða um 9 mm á ári við Ísland. Margar fleiri greinar eru í ritun um þessi og önnur gen undir náttúrulegu vali.”