Tilkoma snáksins inn í rússneskar dómsdagsmyndir á 15. öld er meðal viðfangsefna Péturs Péturssonar, prófessors í guðfræði, þessi misserin. „Helgimyndahefð rétttrúnaðarkirkjunnar þróaðist með sérstökum hætti í Rússlandi og náði þar mestri listrænni fullkomnun á 15. öld,“ útskýrir Pétur.
Pétur Pétursson
„Helgimyndahefð rétttrúnaðarkirkjunnar þróaðist með sérstökum hætti í Rússlandi og náði þar mestri listrænni fullkomnun á 15. öld“
Elsta varðveitta rússneska dómsdagshelgimyndin, þar sem snákurinn hefur leyst eldsúluna af hólmi, er frá miðri 15. öld og hún var gerð í Moskvu. Þróun slíkra mynda er nátengd ótta manna við yfirvofandi heimsendi að sögn Péturs. „Búist var við að þau sjö þúsund ár sem Guð hafði gefið heiminum í sköpuninni væru á enda runnin um áramótin 1491– 1492. Þetta olli usla í rússnesku kirkjunni sem, undir Moskvufursta, var að búa sig undir heimsyfirráð eftir fall Konstantínópel sem miðstöðvar rétttrúnaðar- kirkjunnar. Moskvufursti og kirkjan vildu því gera Moskvu að nokkurs konar þriðju „Róm“. Á þessum tíma birtist snákurinn í hinum klassísku dómsdagshelgimyndum en guðfræðingar og listfræðingar rétttrúnaðarkirkjunnar hafa enga haldbæra skýringu á því,“ segir Pétur, sem vinnur að rannsókninni ásamt Haraldi Erlendssyni geðlækni.
Pétur bendir á að snákurinn sé í ýmsum trúarbrögðum bæði tákn um það sem ógnar og tákn um visku. „Við Haraldur teljum að tilkoma hans tengist annars vegar heimsveldisdraumum Moskvufurstans og hins vegar þrá mannsins eftir frelsi frá hinu illa og fullkomnun. Ef við skoðum þetta fyrirbæri sálfræðilega getum við sagt að snáknum sé hér varpað inn í mynd sem kristnir höfðu starað á í öngum sínum í að minnsta kosti sjö aldir, dauðhræddir um afdrif sálu sinnar eftir dauðann. Mennskan vildi eflast og endurnýjast andspænis yfirvofandi heimsendi og nýjum möguleikum og fann sér dulbúna leið til þess í þessu táknmáli,“ útskýrir Pétur.
Pétur bendir á að niðurstöður rannsóknarinnar komi að gagni við að greina leiðslubókmenntir, sem vinsælar voru á miðöldum. „Niðurstöðurnar gefa líka innsýn í trúarlegar og sálrænar heilunaraðferðir fyrr á öldum,“ segir hann enn fremur.