Gylfi Zoëga, prófessor við Hagfræðideild
„Ljóst er að sú þjóðhagfræði sem þróast hafði áratugina fyrir fjármálakreppuna náði hvorki að greina hættumerki né spá fyrir um erfiðleikana sem hófust árið 2008. Þegar á hólminn var komið þurftu stjórnvöld að reiða sig á eldri hagfræði, þá sem varð til upp úr heimskreppunni miklu en farin var úr tísku strax upp úr 1970,“ segir Gylfi Zoëga, prófessor í hagfræði. Hann vinnur nú að smíði á nýju þjóðhagslíkani sem á að lýsa betur en fyrri líkön áhrifum skulda og flæðis fjármagns innan lands og á milli landa. Í líkaninu verður gert ráð fyrir fjárhagslegum tengslum heimila, lífeyrissjóða, Íbúðalánasjóðs og banka og þetta allt kortlagt.
Gylfi Zoëga
Gylfi vinnur nú að smíði á nýju þjóðhagslíkani sem á að lýsa betur en fyrri líkön áhrifum skulda og flæðis fjármagns innan lands og á milli landa. Í líkaninu verður gert ráð fyrir fjárhagslegum tengslum heimila, lífeyrissjóða, Íbúðalánasjóðs og banka og þetta allt kortlagt.
„Þau þjóðhagslíkön sem notuð hafa verið við spágerð hafa ýmsa annmarka: Bankar eru ekki til í þeim, enginn verður gjaldþrota, einstaklingar eru skynsamir og framsýnir og markaðir virkir og endurspegla allar upplýsingar. Einnig er mikill annmarki á þeim að peningalegt flæði, skuldir og eignir koma hvergi við sögu. Það kom ýmsum þjóðum illa, svo sem Írum og Íslendingum, að ekki var betur fylgst með því hvernig skuldir ákveðinna geira hagkerfisins jukust hratt,“ segir Gylfi.
Líkan eins og Gylfi vill smíða ætti, að hans sögn, að koma að góðum notum við núverandi aðstæður þegar rætt er um skuldaleiðréttingu og krónueign erlendra aðila. „Hægt væri að svara ýmsum spurningum, t.d. um hver áhrif þess að lækka skuldir heimila yrðu, hver myndi greiða fyrir slíkt. Hver væru áhrif þess að leyfa erlendum fjárfestum að flytja fé sitt úr landi? Á hvern hátt mótast raunhagkerfið, skipulag atvinnugreina, af streymi fjármagns inn í og út úr landinu?“ spyr Gylfi.
Vinna við þetta viðmikla og mikilvæga verkefni er nýhafin og að því koma tveir doktorsnemar, þeir Björn Rúnar Guðmundsson og Brynjar Ólafsson. Gylfi væntir mikils af vinnunni og telur afar mikilvægt að hagfræðingar læri af reynslunni. „Ég vonast til að nýja líkanið komi að gagni við að koma í veg fyrir að svipuð kreppa og við höfum nú reynt á eigin skinni skelli á aftur á næstu árum og áratugum.“