Kristján Gunnar Óskarsson, cand. psych. frá Sálfræðideild
Stundum hefur verið sagt að fjárhættuspil sé hluti af lífsstíl margra knattspyrnumanna sem hafa íþróttina að atvinnu og birtist fjöldi frétta árlega um spilavanda eða spilafíkn hjá einstaka leikmönnum. Nýlega fór fram rannsókn innan Háskóla Íslands um spilahegðun og spilavanda meðal knattspyrnumanna á Íslandi og tengsl spilavandans við þunglyndi, kvíða og athyglisbrest með ofvirkni.
„Eftir því sem ég best veit hafði slík rannsókn ekki verið gerð áður, hvorki hér á landi né annars staðar,“ segir Kristján Gunnar Óskarsson, cand. psych. í sálfræði, sem vann rannsóknina.
„Þátttakendur voru 725 leikmenn í meistaraflokkum félagsliða, á aldrinum 18 til 41 árs. Meirihluti þátttakenda var karlkyns eða rösk 75 prósent. Knattspyrnugetraunir á erlendum vefsíðum voru vinsælasta tegund peningaspila meðal leikmanna en karlar spiluðu meira í nánast öllum gerðum peningaspila en konur,“ segir Kristján sem hefur verið tengdur knattspyrnuheiminum frá blautu barnsbeini, bæði sem leikmaður og þjálfari.
Kristján Gunnar Óskarsson
„Þessar tölur sýna að það er mjög mikilvægt að fylgjast vel með spilahegðun knattspyrnumanna á Íslandi. Þá er skynsamlegt að hefja strax markvisst forvarnarstarf þar sem yngri leikmenn og aðstandendur þeirra eru upplýstir um mögulegar skaðlegar afleiðingar reglubundinnar þátttöku í peningaspilum.“
„Flestir félagar mínir hrærast í þessu umhverfi og eru margir þeirra mjög virkir í peningaspilum,“ segir Kristján en samkvæmt gögnum frá SÁÁ er ætlað að um tvö til fimm prósent þeirra sem leggja undir í fjárhættuspilum séu haldnir sjúklegri spilafíkn. Þessi fíkn getur, á svipaðan hátt og áfengisfíkn, þjakað fólk á öllum aldri og af báðum kynjum og tekur hvorki tillit til fjárhagslegrar né samfélagslegrar stöðu einstaklinga.
„Í rannsókninni kom fram að um 78 prósent karlkyns leikmanna höfðu spilað peningaspil undanfarna 12 mánuði og 29 prósent spiluðu vikulega eða oftar. Aftur á móti höfðu 29 prósent kvenna spilað undanfarna 12 mánuði og tvö prósent vikulega eða oftar,“ segir Kristján. Hann segir að um 14 prósent karlkyns leikmanna eigi við nokkurn spilavanda að stríða sem er tvisvar til sex sinnum meira en niðurstöður rannsókna á körlum í almennu þýði sýna.
Kristján bendir á að einungis ein kona í úrtakinu, eða 0,6 prósent kvenleikmanna, hafi átt við nokkurn spilavanda að stríða sem sé í takt við fyrri rannsóknir á konum í almennu þýði. „Þessar tölur sýna að það er mjög mikilvægt að fylgjast vel með spilahegðun knattspyrnumanna á Íslandi. Þá er skynsamlegt að hefja strax markvisst forvarnarstarf þar sem yngri leikmenn og aðstandendur þeirra eru upplýstir um mögulegar skaðlegar afleiðingar reglubundinnar þátttöku í peningaspilum. Niðurstöðurnar úr rannsókninni benda til þess að því meiri sem spilavandi karla er, þeim mun fleiri einkenni sýna þeir um kvíða, þunglyndi og athyglisbrest með ofvirkni,“ segir Kristján.
Leiðbeinendur: Daníel Þór Ólason, prófessor við Sálfræðideild, og Hafrún Kristjánsdóttir, lektor á íþróttafræðisviði Háskólans í Reykjavík.