Friðbert Jónasson, prófessor í augnlækningum við Háskóla Íslands og yfirlæknir við Landspítala háskólasjúkrahús, hefur hlotið ein virtustu verðlaun sem veitt eru á sviði augnlækninga í heiminum. Heimssamtök um augnsjúkdóminn gláku standa að verðlaununum en þau eru veitt fyrir mesta afrek ársins á sviði glákurannsókna. Nærri lætur að glákublinda sé næstalgengasta orsök blindu í heiminum og því mikilvægt að vinna að rannsóknum á sjúkdómum og finna lækningu. Kári Stefánsson, forstjóri Íslenskrar erfðagreiningar, hlýtur verðlaunin ásamt Friðberti en þau eru veitt vegna sameiginlegrar uppgötvunar íslenskra vísindamanna á sviði augnlækninga og vísindamanna sem starfa hjá Íslenskri erfðagreiningu.
Verðlaunin eru vegleg, en þau hljóða upp á 25.000 Bandaríkjadali og eru mikill heiður fyrir Íslendinga, Friðbert sjálfan, Háskóla Íslands og Kára Stefánsson fyrir hönd Íslenska erfðagreiningar.
Verðlaunin njóta mikillar virðingar innan vísindasamfélagsins og voru þau veitt í Berlín á ársfundi Evrópsku glákusamtakanna. Í rannsókninni, sem tryggði Íslendingunum tveimur verðlaunin, fannst gen sem stýrir svokallaðri flögnunargláku, sem er mjög algeng hérlendis. Þessi uppgötvun þykir grundvöllur þess að skilja eðli þessa þungbæra sjúkdóms. Gláka einkennist af hækkuðum augnþrýstingi sem veldur dauða taugafrumnanna í sjóntauginni. Þetta leiðir til þess að sjónsviðið skerðist og seinna meir hlýst blinda af sjúkdómnum ef ekkert er aðhafst. Allir geta fengið gláku en sumir eru í meiri hættu en aðrir. Hætta á gláku eykst með aldrinum og þó sérstaklega eftir 60 ára aldur. Svokölluð flögnunargláka er versta gláka hérlendis og í nágrannalöndunum að Danmörku frátalinni.
Friðbert Jónasson, prófessor í Læknadeild
Gláka einkennist af hækkuðum augnþrýstingi sem veldur dauða taugafrumnanna í sjóntauginni. Þetta leiðir til þess að sjónsviðið skerðist og seinna meir hlýst blinda af sjúkdómnum ef ekkert er aðhafst.
Hægfara gláka er talin vera af minnkuðu afflæði í gegnum sívef augans. Þessi stífla eða minnkað flæði í gegnum síuvefinn getur versnað með árunum sem aftur leiðir til enn hærri augnþrýstings. Við bráðagláku lokast síuvefur augans skyndilega. Þessi gerð gláku er mikið sjaldgæfari en um leið hættulegri þar sem þrýstingshækkunin er oft miklu meiri og hraðari. Ýmsar mismunandi orsakir geta verið fyrir bráðagláku.
Sé þrýstingshækkunin hægfara eins og er í langflestum tilfellum eru einkennin engin fyrr en skemmdir eru orðnar mjög miklar á sjóntauginni. Það er þessi staðreynd sem gerir þennan sjúkdóm svo hættulegan.
Við hægfara gláku skerðist sjónsviðið og blindir blettir myndast í því. Yfirleitt veitir maður þessu ekki athygli fyrr en sjónsviðsskerðingin er orðin mjög mikil. Þegar það hefur gerst getur viðkomandi veitt því eftirtekt að hann greini ekki hluti til hliðar svo sem að hann reki sig á eitthvað sem fellur inní blinda bletti sjónsviðsins. Skarpa sjónin í miðju sjónsviðinu helst yfirleitt mjög lengi eðlileg sem er megin ástæða þess að sjúklingar verða ekki varir við sjónsviðsskerðinguna framan af.
Blindu svæðin stækka án meðhöndlunar og með tímanum sér einstaklingurinn einungis með skörpu sjóninni í miðju sjónsviðinu. Þetta er eins og að horfa í gegnum rör þar sem maður sér skýrt á mjög litlu svæði í miðjunni en í kringum þetta svæði er allt svart.