Andri Steinþór Björnsson, prófessor við Sálfræðideild
Þegar einstaklingur verður fyrir áfalli og heldur áfram að upplifa það í formi ágengra minninga og martraða, er sífellt á verði gagnvart hættu og forðast staði eða fólk sem minna á atburðinn, er líklegt að hann hafi þróað með sér áfallastreituröskun. Einstaklingurinn festist í lífsreynslunni og fer að lifa lífinu eins og hann sé í stöðugri hættu.
Andri Steinþór Björnsson, prófessor við Sálfræðideild, segir löngum hafa verið deilt um hvað felist í áföllum og hvað greini þau frá annarri lífsreynslu. Nýverið rannsakaði Andri hvort það væri til bóta að skipta áföllum í að minnsta kosti tvo flokka: Annars vegar ógnun við líf (t.d. líkamsárás eða náttúruhamfarir) og hins vegar félagsleg áföll (t.d. einelti eða framhjáhald). Þau síðarnefndu einkennast af höfnun, niðurlægingu eða útskúfun og teljast ekki vera áföll í helstu geðgreiningakerfum samtímans.
„Við vinnum nú að því að endurtaka þessa rannsókn og eins stendur til að bera kerfisbundið saman félagsleg áföll við áföll sem fela í sér ógnun við líf í metnaðarfullri lýðfræðilegri rannsókn, Heilsusögu Íslendinga. Við vonumst til að þessar rannsóknir muni veita stórbrotnari sýn á áföll og áfallastreituröskun sem gæti átt þátt í að bæta meðferð við þessari alvarlegu geðröskun.”
Bornir voru saman tveir hópar fólks, annar með félagsfælni og hinn án geðgreininga. Í ljós kom að báðir hópar voru jafnlíklegir til að hafa orðið fyrir félagslegum áföllum. Það sem réð þó mestu um það hvort fólk festist í áfallinu var sú merking sem það lagði í þessa lífsreynslu. Flestir í samanburðarhópnum töldu að þessi lífsreynsla segði ekkert um annað fólk eða hvers konar manneskjur þeir sjálfir væru. Þátttakendur í félagsfælnihópnum voru aftur á móti líklegri til að segja að þessi lífsreynsla hafi verið sönnun þess að annað fólk væri hættulegt og að þeir sjálfir væru gallaðir á einhvern hátt. Um þriðjungur félagsfælnihópsins greindist með áfallastreituröskun í kjölfar félagslega áfallsins.
„Við vinnum nú að því að endurtaka þessa rannsókn og eins stendur til að bera kerfisbundið saman félagsleg áföll við áföll sem fela í sér ógnun við líf í metnaðarfullri lýðfræðilegri rannsókn, Heilsusögu Íslendinga. Við vonumst til að þessar rannsóknir muni veita stórbrotnari sýn á áföll og áfallastreituröskun sem gæti átt þátt í að bæta meðferð við þessari alvarlegu geðröskun,” segir Andri.