Bryndís Eva Birgisdóttir, dósent við Matvæla- og næringarfræðideild
„Börn eru sérstaklega viðkvæm fyrir miklu magni af þungmálmum úr umhverfinu á meðan þau eru að vaxa og þroskast. Þetta á ekki síst við um fóstur í móðurkviði,“ segir Bryndís Eva Birgisdóttir, dósent í næringarfræði, sem unnið hefur að rannsóknum á magni slíkra málma í fæðu barna. „Börn þurfa hlutfallslega meiri orku en fullorðnir. Þetta þýðir einnig að matur sem inniheldur þungmálma getur verið þeim skeinuhættari en fullorðnum þar sem meira magn af þungmálmum er tekið inn á hvert kíló líkamsþyngdar.“
Bryndís segir að of mikið magn af þungmálmum, eins og kvikasilfri, kadmíum, blýi og arseni, í fæðu geti meðal annars haft neikvæð áhrif á taugaþroska barna. Hún bendir á að inntaka íslenskra barna á þungmálmum hafi aldrei verið reiknuð út á heildstæðan hátt. Ástæðuna segir hún meðal annars vera þá að viðeigandi gagnagrunnar hafi ekki verið til. Á síðustu áratugum hafi Matís hins vegar byggt upp íslenskan gagnagrunn um efnainnihald matvæla, en uppbyggingin sé kostnaðarsöm.
Bryndís Eva Birgisdóttir
Bryndís segir að of mikið magn af þungmálmum, eins og kvikasilfri, kadmíum, blýi og arseni, í fæðu geti meðal annars haft neikvæð áhrif á taugaþroska barna.
Vorið 2014 gerðu Bryndís og samstarfsmenn hennar fyrstu prufuna á útreikningum á magni þungmálma í fæðu íslenskra barna. Inntaka barna á metýl-kvikasilfri og arseni var reiknuð út frá upplýsingum sem fengnar voru úr gagnagrunni Matís. „Sem grunn notuðum við rannsókn á mataræði sex ára barna sem gerð var 2012. Niðurstöðurnar eru í frekari vinnslu en benda til þess að mikilvægt sé að rannsaka inntöku fleiri hópa. Ekki síst höfum við áhuga á að skoða þungmálma í fæðu yngri barna.“
Í undirbúningi er rannsókn á þungmálmainntöku barna á fyrsta ári sem Bryndís vonast til að verði að veruleika á árinu 2015. „Til þess að af því verði þarf að bæta frekari upplýsingum í gagnagrunninn um magn þungmálma í mismunandi fæðutegundum sem ung börn nota. Einnig þarf að skoða brjóstamjólkina sérstaklega því hún endurspeglar neyslu. Þá væri hægt að nýta blóðprufur, meðal annars til að meta þær aðferðir sem notaðar eru,“ bætir Bryndís við.
Bryndís segir rannsóknir á magni þungmálma í fæðu gífurlega þýðingarmiklar og að skortur á mæliniðurstöðum hér á landi sé áhyggjuefni. „Viðmið um inntöku þessara efna, sem sett hafa verið á síðustu árum, hafa verið lækkuð eftir því sem fleiri rannsóknir hafa verið gerðar. Það sem menn héldu áður að væri í lagi er nú talið geta haft skaðleg áhrif á heilsu manna.“
