Guðrún Johnsen, lektor við Viðskiptafræðideild
Hrunið hefur verið kveikjan að miklum pælingum og rannsóknum innan Háskóla Íslands, auk þess sem bækur hafa komið út þar sem sjónum er m.a. beint að orsökum og afleiðingum hrunsins. Það er enda hlutverk Háskóla Íslands að túlka aðstæður í samfélaginu og varða leiðina út úr kreppunni.
Núna í janúar kom út bók eftir Guðrúnu Johnsen, lektor í viðskiptafræði, þar sem ris og fall íslensku bankanna er í brennidepli. „Bókin er í raun samantekt úr rannsóknarskýrslu Alþingis um aðdraganda og orsakir falls íslenska bankakerfisins,“ segir Guðrún, sem sjálf vann að gerð rannsóknarskýrslunnar.
„Það kom mér fátt á óvart við vinnslu bókarinnar,“ segir Guðrún, „en það kom mér sannarlega margt á óvart við gerð rannsóknarskýrslunnar. Mér endist vart ævin til að lýsa því.“
Guðrún Johnsen
„Bókin er í raun samantekt úr rannsóknarskýrslu Alþingis um aðdraganda og orsakir falls íslenska bankakerfisins.“
Bókin, sem heitir á ensku Bringing Down the Banking System: Lessons from Iceland, hefur fengið afar lofsamlega dóma. Það var hið virta fjölþjóðlega forlag Palgrave Macmillan sem gaf hana út. „Það hefur komið mér skemmtilega á óvart hve viðbrögð við bókinni eru jákvæð og sterk en þau hafa endurspeglast í viðtökum við fyrirlestrum sem ég hef haldið um sama efni fyrir fagfólk víða um heim. Viðbrögð frá mínum kröfuhörðustu gagnrýnendum voru líka jákvæð, en þeir fengu það hlutverk að lesa hana og veita umsagnir. Þessu fólki líkar vel við skrifin, svo að ég er vongóð um að sem flestir geti komist í gegnum hana og lært sitthvað,“ segir Guðrún.
Þrátt fyrir að margar bækur hafi komið út um hrunið þá segir Guðrún að enginn hafi áður ritað bók á þessum nótum, sem henni fannst að yrði að koma út á ensku til að kynna mætti niðurstöður rannsóknanefndar Alþingis fyrir alþjóðasamfélaginu.
„Hvergi í heiminum hefur nokkur rannsóknarnefnd fengið jafnvíðtækar rannsóknarheimildir til rannsóknar á bankakerfum og hér og því blasir býsna kaldur veruleiki við, veruleiki sem áður var okkur hreinlega hulinn. Þá eru ótrúlegar rangfærslur, sem eiga enga stoð í gögnunum, hafðar uppi um þessa atburði, gagnrýnislaust, í fjölmiðlum.“
Guðrún segir að sér hafi einnig þótt nauðsynlegt að veita almenningi, sem býr víða enn við vanþróuð bankakerfi, aðgang að þeim lærdómi sem draga má af reynslu okkar af einkavæðingu og frelsisvæðingu.
„Það er fyrst og fremst á hendi stjórnmálamanna og embættismanna að stýra þeirri vegferð og því er nauðsynlegt fyrir almenning að vita hverjum ber að treysta til þess verks og hvað ber að varast í því ferli.“