Varnarmál, tækni og nýsköpun til umræðu á málþingi í HÍ

Þær sviptingar sem hafa átt sér stað í alþjóðakerfinu undanfarin misseri hafa haft gríðarleg áhrif á nýsköpunarumhverfið á Íslandi eins og annars staðar. Þá bætast við þær samfélagslegu og siðferðislegu áskoranir sem fylgja hraðri tækniþróun í óstöðugu alþjóðlegu umhverfi.
Þessi mál voru rædd á opnum fundi um varnarmál, tækni og nýsköpun sem fór fram í Auðarsal, Veröld – húsi Vigdísar, í vikunni. Málstofan var haldin í tengslum við hakkaþon á vegum Atlantshafsbandalagsins (TIDE Hackathon NATO Allied Command Transformation, ACT), sem haldið var í síðustu viku í Mýrinni í Grósku, þar sem sérfræðingar úr varnarmálum, tækni, gervigreind, netöryggi og nýsköpun frá 21 landi komu saman til þess að þróa hagnýtar lausnir við raunverulegum áskorunum Atlantshafsbandalagsins. 

Markmið fundarins í Veröld var að ræða þessa vinnu í samhengi við breiðara hlutverk háskóla og rannsóknarsamfélags.

Til þess að efla upplýsta umræðu um hlutverk NATO og samspil varnarmála, tækni og nýsköpunar flutti Patrick Ratier, yfirmaður borgaralegrar alþjóðadeildar NATO ACT og fyrrum varnamálafulltrúi Frakklands gagnvart Íslandi, erindi um samstarfsmöguleika þekkingarsamfélagsins við NATO. 

Þá tóku við pallborðsumræður sem voru leiddar af Bjarna Braga Kjartanssyni, alþjóðastjórmálafræðingi. Í pallborði sat þverfaglegur hópur sérfræðinga: 

• Sóley Kaldal, áhættustýringar- og öryggisverkfræðingur
• Þorvarður Sveinsson, framkvæmdarstjóri Farice
• Bjarki Þór Sigvarðsson, fagstjóri yfir ástandsvitund hjá CERT-IS 
• Jón Geir Pétursson, prófessor í umhverfis- og auðlindafræði

Í pallborðinu var meðal annars rætt um stöðu Íslands gagnvart fjölþáttaógnum, þar sem bent var á skort á skýru regluverki og öryggismenningu og nauðsyn þess að skilgreina betur skyldur og almannarétt gagnvart innviðum. Loftslagsbreytingar og náttúruvá fléttuðust ítrekað inn í umræðuna sem drifkraftur margra helstu áskorana samtímans. Ennfremur var lögð áhersla á mikilvægi þess að fjárfesta í ungu fólki og efla öryggismenningu og viðnámsþrótt með skýrari stefnumótun og aðgerðum, svo komandi kynslóðir verði í stakk búnar til að standa vörð um grunngildi samfélagsins. 

Silja Bára Ómarsdóttir, rektor Háskóla Íslands, flutti lokaorð þar sem hún vísaði mikilvægi þverfaglegrar samvinnu og hlutverk rannsókna háskólans þvert á fræðisvið. Hún velti meðal annars upp spurningunni hvernig megi nýta tiltækar bjargir með þeim hætti að þær skili ávinningi á breiðari grunni og benti á lausnir með tvíþætt notagildi (e. dual-use) sem verða sífellt algengari og þarf að ræða opinskátt.

Pia Hansson, forstöðumaður Alþjóðamálastofnunar Háskóla Íslands, var fundarstjóri en fundurinn var skipulagður af Skrifstofu nýsköpunar og hugverka og Alþjóðamálastofnun Háskóla Íslands.

Myndir Kristins Ingvarssonar frá fundinum má sjá hér að neðan.