Hannes á Íslandi, í Bandaríkjunum og Brasilíu
Hannes H. Gissurarson, prófessor í stjórnmálafræði, hefur flutt marga fyrirlestra víða um heim á útmánuðum og að vori 2016, jafnframt því sem hann hefur unnið að ýmsum skýrslum, ritgerðum og bókum.
Hann flutti erindi í stjórnmálaskóla ungra Vinstri grænna í Reykjavík 5. mars 2016 um það hvort Ísland væri of lítið til að standast sem sjálfstætt ríki eins og haldið hefur verið fram eftir bankahrunið íslenska. Rakti Hannes marga kosti smáríkja enda hefur þeim fjölgað mjög frá lokum seinni heimsstyrjaldar. Þau geta í krafti frjálsra alþjóðaviðskipta nýtt sér kosti sérhæfingar og opins markaðar án þess að stjórnkerfi þeirra verði stirð, þunglamaleg og ógegnsæ eins og stjórnkerfi stærri ríkja. Ásamt Hannesi var Ögmundur Jónasson, fyrrverandi ráðherra, framsögumaður á fundinum en að erindum þeirra loknum voru fjörugar umræður.
Hannes flutti erindi í Rotary-klúbbi Kópavogs um Ísland og umheiminn 15. mars og tók 19. mars þátt í ráðstefnu á Akureyri um sama mál sem Háskólinn á Akureyri hélt. Þar sagði Hannes, að Ísland hefði aðeins um tiltölulega stutt skeið vakið áhuga annarra þjóða þótt auðvitað hefðu aðrar þjóðir nýtt Íslandsmið og kostað hefði ærna rekistefnu að reka þær út þaðan. Ísland hefði verið hernaðarlega mikilvægt vegna nýrrar tækni, kafbáta, flugvéla og veðurfarslýsinga í seinni heimsstyrjöld og í Kalda stríðinu. Þetta hefði breyst eftir hrun heimskommúnismans. Berlega hefði komið í ljós í fjármálakreppunni 2008 að engilsaxnesku stórveldin hefðu misst áhuga á Íslandi. En þrátt fyrir það væri staður Íslands á Norður-Atlantshafinu og eðlilegustu bandamenn þess Norðmenn, Bretar, Kanadamenn og Bandaríkjamenn.
Hannes flutti þrjá fyrirlestra í Bandaríkjunum í mars og apríl um samanburðinn á norrænu hagkerfunum í Evrópu, Svíþjóð, Danmörku, Finnlandi og Íslandi, og norrænu hagkerfunum í Norður-Ameríku, Minnesota, Manitoba og Suður-Dakóta. Í ljós kemur að sögn Hannesar að lífskjör eru talsvert betri í norrænu hagkerfunum í Norður-Ameríku. Taldi Hannes það vegna þess að fleiri tækifæri væru þar til að brjótast úr fátækt í bjargálnir. Norðurlandaþjóðunum hefði vissulega tekist að reisa eftirsóknarvert skipulag velmegunar og öryggis en það hefði verið þrátt fyrir háa skatta og tilraunir til tekjujöfnunar, ekki vegna þeirra. Hagkerfi Norðurlandaþjóðanna væru þrátt fyrir allt opin og tiltölulega frjáls og allar byggju þær við réttarríki. Fyrirlestrarnir voru í Indiana-háskóla í Bloomington 30. mars, Heartland Institute í Chicago 31. mars og Rockford-háskóla 1. apríl.
Þá sótti Hannes ráðstefnu APEE, Association of Private Enterprise Education, í Las Vegas 3.–6. apríl 2016. Þar stjórnaði hann einni málstofu og hélt sjálfur einn fyrirlestur og var hann um siðferði viðskipta. Hannes rakti hugmyndir heilags Tómasar af Akvínas sem taldi menn ekki þurfa að upplýsa viðskiptavini sína um mat sitt á aðstæðum en þeir mættu ekki heldur hagnýta sér neyð annarra til að knýja fram ósanngjarnar niðurstöður. Í þessu sambandi lýsti Hannes því hvernig norskir, finnskir og danskir fjáraflamenn hefðu eftir íslenska bankahrunið með fulltingi stjórnvalda í löndum sínum hirt eignir íslenskra banka fyrir smánarverð, Glitnir Bank og Glitnir Securities í Noregi, Glitnir Pankki í Finnlandi og FIH banka í Danmörku. Taldi hann þetta framferði hafa verið siðferðilega óréttlætanlegt á mælikvarða heilags Tómasar.
Hannes flutti fyrirlestur hjá Íslensk-ameríska verslunarráðinu í New York 7. apríl. Var hann um Ísland og engil-saxnesku stórveldin. Hannes rakti samskipti Íslendinga og Breta, allt frá því að fyrstu ensku fiskiskipin birtust á Íslandsmiðum 1412 og til þess, er breska Verkamannaflokksstjórnin setti hryðjuverkalög á Íslendinga haustið 2008. Hann sagði frá Bretum, sem hefðu haft veruleg áhrif á þróun mála á Íslandi, þar á meðal Sir Joseph Banks og Eric Cable ræðismann, og frá tveimur leiðtogum breska Verkamannaflokksins, Gordon Brown og Alistair Darling og aðgerðum þeirra. Hannes lýsti einnig samskiptum Íslendinga og Bandaríkjamanna, herverndarsamningnum 1941 og varnarsamningnum 1951, brottför varnarliðsins 2006 og áhugaleysi bandarískra ráðamanna um örlög Íslands. Eftir fyrirlesturinn sat Hannes kvöldverð með Einari Gunnarssyni, sendiherra Íslands hjá Sameinuðu þjóðunum, Thor Thors og fleiri mönnum.
Hannes sótti ráðstefnu um atvinnufrelsi í Manhattanville College í Purchase í New York-ríki 8.–9. apríl og flutti þar fyrirlestur um atvinnufrelsi á Íslandi 930–2016. Hann lýsti meðal annars stofnunum þjóðveldisins, frjálsu vali um goða og beitarréttindum í almenningum (ítölu). Einnig reyndi hann að svara þeirri spurningu, hvers vegna Íslendingar hefðu soltið öldum saman, þótt nægur fiskur spriklaði í sjó. Þá greindi hann íslenska kvótakerfið, en íslenskur sjávarútvegur er nú sjálfbær og arðbær ólíkt því, sem gerist víðast annars staðar. Hannes gaf á síðasta ári út bókina The Icelandic Fisheries: Sustainable and Profitable hjá Háskólaútgáfunni. Einnig ræddi Hannes um markaðskapítalismann, sem fylgt var á Íslandi 1991–2004, og klíkukapítalismann og auðræðið, sem tók eftir það við fram að bankahruni 2008, og um eftirleikinn. Á ráðstefnunni tók Hannes þátt í pallborðsumræðum um peningamál og starfsemi seðlabanka ásamt dr. Warren Coats, sem var lengi yfirmaður deildar sérstakra dráttarréttinda hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum, dr. Arthur Gandolfi, sem var aðstoðarforstjóri Citibank, og prófessor James Lothian. Sagði hann þar frá reynslu sinni af því að sitja í bankaráði Seðlabanka Íslands 2001–2009 og hugleiðingum sínum um æskilegustu skipan peningamála í litlum og opnum hagkerfum.
Hannes flutti þrjá fyrirlestra á svæðisráðstefnum Estudantes pela liberdades, Samtökum frjálslyndra háskólastúdenta í Brasilíu, í apríl, 16. apríl í Rio de Janeiro, 23. apríl í Belo Horizonte og 30. apríl í háskólaborginni Santa Maria í fylkinu Rio Grande do Sul. Talaði hann í öll þrjú skiptin um umdeildar kenningar franska hagfræðingsins Tómasar Pikettys. Hannes benti á, að Piketty hefði áhyggjur af því, að fólk yrði ríkt, en áður fyrr hefðu heimspekingar eins og John Rawls haft áhyggjur af því, að fólk væri fátækt. Hnattvæðingin eða útfærsla alþjóðaviðskipta hefði haft þær tvær afleiðingar, að fámennur hópur fólks með einstæða hæfileika (hin frægu 1% Pikettys) gæti selt þá á miklu stærri markaði en áður og að hundruð milljóna manna hefðu brotist í bjargálnir í Indlandi og Kína. Því hefði tekjudreifingin sennilega orðið ójafnari á Vesturlöndum síðustu áratugi, en jafnari í heiminum sem heild. Hannes spurði líka, hvað væri að ójafnri tekjudreifingu, væri hún niðurstaðan úr frjálsu vali einstaklinganna.
Á næstunni er von á ýmsum ritgerðum og bókum eftir Hannes á prent, þar á meðal sögu íslensku kommúnistahreyfingarinnar á frönsku, ritgerð um umhverfisvernd í bandarísku tímariti og skýrslu fyrir fjármálaráðuneytið um erlenda áhrifaþætti íslenska bankahrunsins.
