Rannsóknir eru grundvöllur bættra lífskjara
„Stjórnvöld verða að forgangsraða í þágu háskólastigsins,“ sagði Jón Atli Benediksson, rektor Háskóla Íslands, er hann ávarpaði kandídata við brautskráningu skólans í Háskólabíói í dag. Þetta var fyrsta brautskráning Jóns Atla í starfi rektors en hann tók við af Kristínu Ingólfsdóttur í júlí í fyrra. Í dag voru 411 kandídatar brautskráðir frá Háskóla Íslands, 211 úr grunnnámi og 200 í framhaldsnámi.
Jón Atli lagði áherslu á fjármögnun skólans í ávarpi sínu. Fullyrti rektor að hver króna sem sett væri í háskólakerfið væri vel nýtt þjóðinni til heilla. Erlendar og innlendar úttektir hefðu ítrekað staðfest að Háskóli Íslands væri afar skilvirk og vel rekin stofnun.
Rektor sagði að ekki nægði þó Háskólanum að standa vörð um það sem áunnist hefði á undanförnum árum heldur þyrfti hann að sækja fram og komast til jafns við norræna háskóla í fjármögnun.
Jón Atli lagði sérstaka áherslu á mikilvægi rannsókna í erindi sínu og sagði þær undirstöðu bættrar kennslu í háskólum og aukinnar velsældar. „Rannsóknir eru grundvöllur bættra lífskjara, þeim fylgja iðulega hagnýtar uppgötvanir í ólíkum fræðigreinum og þekkingarsköpunin leiðir til nýrra fyrirtækja og nýrra starfa. Reglulega fáum við fréttir af sprotafyrirtækjum sem byggjast á rannsóknum vísindamanna og nemenda Háskóla Íslands. Hagnýting rannsóknaniðurstaða á sér stað á öllum fræðasviðum Háskóla Íslands. Fjölmargar hugmyndir kvikna í því frjóa umhverfi sem ríkir innan Háskóla Íslands og mörgum þeirra hefur verið hrint í framkvæmd í samfélaginu,“ sagði Jón Atli.
Á undanförnum áratug hafa orðið til hátt á annað hundrað sprotafyrirtæki innan Háskóla Íslands sem flest hafa sprottið úr rannsóknarverkefnum nemenda og kennara. Samanlagt velta þessi fyrirtæki hátt á annan milljarð króna. Sum þessara fyrirtækja hafa vaxið áfram hér en önnur verið seld. Fyrir ekki ýkja löngu var hugbúnaðarfyrirtækið CLARA selt fyrir milljarð króna til bandaríska hugbúnaðarrisans Jive Software en CLARA var stofnað af nemendum við Háskólann. Nýlega bárust svo fréttir af því að sænskt líftæknifyrirtæki hefði keypt líftæknifyrirtækið Zymetech, sem grundvallast á áratuga rannsóknum við Háskóla Íslands á meltingarensímum úr þorski og hagnýtingu þeirra í lækningavörur og snyrtivörur á markaði, fyrir einn milljarð króna. Til viðbótar má nefna að bandarískt lyfjaþróunarfyrirtæki lauk nú í árslok 2015 þriðja fasa prófana á lyfi gegn flogaveiki með nefúða, sem um árabil hefur verið þróað í Lyfjafræðideild Háskóla Íslands. Er þetta í fyrsta sinn í sögu Háskólans sem lyf þróað innan hans fer í gegnum allar fasaprófanirnar. Í undirbúningi er umsókn um leyfi til markaðssetningar til bandarísku matvæla- og lyfjaeftirlitsstofnunarinnar (FDA).
Nýsköpun á sér stað á öllum fræðasviðum skólans og er í ýmsum myndum. Nemendur í meistaranámi í ritlist hafa t.d. frá árinu 2008 sent frá sér hátt í 60 verk af ýmsu tagi; leikrit, ljóð, skáldsögur, unglingabækur og myndasögur, svo fátt eitt sé nefnt. Þeir hafa líka bæði hlotið tilnefningar og hreppt ýmis helstu bókmenntaverðlaun landsins. Þá hefur nýlega verið þróað gagnvirkt landakort á netinu sem er öllum opið og hefur að geyma kortlagningu allra staða sem koma fyrir í Íslendingasögunum. Kortið, sem er afrakstur fimm ára rannsóknarvinnu á miðaldabókmenntasögu Íslands, sigraði í samkeppni um Hagnýtingarverðlaun Háskóla Íslands 2015. Hugmyndin er gott dæmi um það hvernig menningararfurinn er nýttur á nýjan hátt, t.d. í kennslu og ferðaþjónustu sem er sú grein sem vex langhraðast hér á landi.
Jón Atli sagði jafnframt í erindi sínu að Háskólinn legði nú lokahönd á nýja stefnu skólans sem nær til næstu fimm ára. Hún mun bera yfirskriftina „Öflugur háskóli – farsælt samfélag“.
„Markmið skólans er að bjóða ávallt upp á prófgráður sem standast alþjóðleg gæðaviðmið í vaxandi samkeppni við erlenda háskóla. Háskóli Íslands er afkastamesta vísindastofnun landsins, leiðandi í menntun fagfólks á fjölmörgum fræðasviðum, í virkum tengslum við atvinnu- og þjóðlíf og með djúpar rætur í menningu og sögu landsins. Þessi tengsl viljum við rækta með markvissum hætti á næstu árum til að efla gæði námsins og til að tryggja að áhrifa skólans gæti sem víðast í samfélaginu,“ sagði Jón Atli, rektor Háskóla Íslands.
