Skip to main content
23. febrúar 2016

Hannes í Búlgaríu, Póllandi og Perú

""

Hannes H. Gissurarson, prófessor í stjórnmálafræði, hélt marga fyrirlestra á síðari hluta ársins 2015 og í ársbyrjun 2016. Hann flutti meðal annars erindi um sögu Íslands frá öndverðu og til nútímans á málstofu, sem pólsk stofnun, Pamięć i Przyszłość, hélt í Reykjavík 19. ágúst 2015, en málstofuna sóttu sagnfræðingar, sem fást við munnlega sögu, og var aðalrannsóknarefnið hlutskipti pólskra innflytjenda á Íslandi.

Hannes flutti fyrirlestur á þingi European Students for Liberty í Sofíu í Búlgaríu 17. október. Nefndist hann „Liberty in Iceland, 930–2015“. Þar ræddi Hannes ýmis álitaefni í sögu Íslands: um hagfræðilegar skýringar á íslenska þjóðveldinu, þar á meðal réttarvörslu í höndum einstaklinga og vali um goða; um ákvæði Grágásar um beitarréttindi í almenningum, svokallaða ítölu; um það, hvers vegna Íslendingar sultu öldum saman þrátt fyrir nálægð við gjöful fiskimið; um hvernig þeir brutust úr fátækt í bjargálnir á öndverðri 20. öld, ekki síst með aðstoð erlends fjármagns; um þorskastríðin og kvótakerfið; um þróun í frjálsræðisátt 1991–2004; um bankahrunið 2008 og endurreisnina.

Hannes flutti erindi í Þjóðarspeglinum í Reykjavík 31. október um Hugmyndir um sölu Íslands, veðsetningu eða töku 1518–1868, þar á meðal um þrjár árangurslausar tilraunir til að selja Hinrik VIII. landið, tilraun til að selja Hamborgarkaupmönnum landið, tillögur um að rýma landið eftir Móðuharðindin 1783–1784, hugmyndir breskra frammámanna um töku landsins á öndverðri 19. öld og vangaveltur í Washington-borg um kaup á landinu 1868. Í því sambandi reiknaði Hannes út, hvers virði landið hefði verið talið hverju sinni. Erindi Hannesar birtist í jólablaði Vísbendingar 2015.

Hannes flutti opinberan fyrirlestur á fundi Stofnunar stjórnsýslufræða og stjórnmála í Reykjavík 5. nóvember, og nefndist hann „Sköpunargleði í stað sníkjulífs: Siðferðileg vörn Ayns Rands fyrir kapítalisma“. Þar greindi hann og gagnrýndi kenningar Rands, eins og hún setur þær fram í þremur skáldsögum, sem komið hafa út á íslensku, Undirstaðan (Atlas Shrugged), Uppsprettan (The Fountainhead) og Kíra Argúnova (We the Living).

Hannes flutti erindi á fundi Politica, félags stjórnmálafræðinema, um Valdatíð Davíðs 12. nóvember 2015, en aðrir framsögumenn voru dr. Vilhjálmur Egilsson, rektor Háskólans á Bifröst, og Ögmundur Jónasson, fyrrverandi ráðherra. Fór hann þar yfir þær umbætur, sem gerðar voru á hagstjórn og hagskipulagi árin 1991–2004. Taldi hann skýringuna á bankahruninu 2008 ekki liggja í stefnunni, sem fylgt hefði verið í valdatíð Davíðs Oddssonar, enda hefði henni verið fylgt víða annars staðar, án þess að þar hefði orðið bankahrun. Hún lægi ekki heldur í stærð bankakerfisins sem hefði verið hlutfallslega jafnstórt í Sviss og í Skotlandi. Munurinn hefði verið sá, að bandaríski seðlabankinn hefði veitt Sviss og Bretlandi aðstoð, sem hann hefði neitað Íslandi um, jafnframt því sem Bretar hefðu með lokun breskra banka í eigu Íslendinga og setningu hryðjuverkalaga gert að engu allar vonir um að bjarga einhverju úr bankakerfinu. Húsfyllir var á fundinum, og hafa rösk 1.500 manns horft á upptöku af honum, sem er á Youtube. Á meðal áheyrenda var Guðni Ágústsson, fyrrverandi ráðherra og formaður Framsóknarflokksins, og kvaddi hann sér hljóðs og tók undir margt með Hannesi. 

Hannes flutti skýrslu á ráðstefnu Evrópuvettvangs um minningu og samvisku, Platform of European Memory and Conscience, í Wroclaw í Póllandi 18. nóvember 2015 um verkefni, sem hann veitir forstöðu. Það felst í endurútgáfu bóka, sem komu út í Kalda stríðinu gegn alræðisstefnu kommúnista, nasista og fasista. Þrjú slík rit komu út 2015, Greinar um kommúnisma eftir Bertrand Russell, Konur í þrælakistum Stalíns eftir Elinor Lipper og Aino Kuusinen og Úr álögum eftir Jan Valtin (réttu nafni Richard Krebs). Verkefnið er liður í rannsóknaráætluninni „Evrópu fórnarlambanna“, sem Rannsóknarsetur um nýsköpun og hagvöxt, RNH, sér um í samstarfi við Evrópusamtök íhaldsmanna og umbótasinna, AECR. Almenna bókafélagið gefur ritin út.

Hannes flutti erindi á fundi Landssambands perúskra útvegsmanna í Lima í Perú 22. janúar 2016 um siðferðileg og efnahagsleg sjónarmið í tengslum við kvótakerfi, en Perúmenn eru að taka upp kvótakerfi í líkingu við það sem staðið hefur á Íslandi frá því á níunda áratug. Hannes leiddi rök að því að upphafleg úthlutun aflakvóta ætti að miðast við aflareynslu því að þannig væri högum þeirra, sem stunduðu fiskveiðar, raskað sem minnst. Af öðrum væri aðeins tekinn rétturinn til að stunda fiskveiðar án nokkurs gróða og sá réttur væri í raun verðlaus. Nauðsynlegt væri að afgirða almenninga (enclosures) til að tryggja hagkvæma hagnýtingu auðlinda. Húsfyllir var á fundinum, og komust færri að en vildu. Horfa má á fundinn á Youtube. Á meðal fundarmanna var Rafael Rey en þegar hann var atvinnumálaráðherra tóku Perúmenn upp kvótakerfi í mikilvægustu fiskistofnum sínum. Í því sambandi ræddi Hannes sjónarmið í nýútkominni bók sinni, The Icelandic Fisheries: Sustainable and Profitable, sem Háskólaútgáfan gaf út.

Hannes flutti einnig erindi á málstofu í atvinnumálaráðuneyti Perú í Lima 25. janúar 2016 um hagnýt úrlausnarefni um stjórn fiskveiða og hvað aðrar þjóðir gætu lært af reynslu Íslendinga. Kvað hann lykilinn að hagkvæmni kvótakerfis felast í því tvennu, að aflakvótarnir væru framseljanlegir svo að þeir lentu í frjálsum viðskiptum í höndum þeirra sem best gætu nýtt þá og varanlegir svo að útgerðarmenn hefðu hag af því að hámarka arðinn af auðlindinni til langs tíma. Hannes ræddi líka hugtakið þjóðareign og sagði að eðlilegast væri að skýra það svo að fara mætti með auðlindir með langtímahag þjóðarinnar í huga og það væri ekki gert með því að þjóðnýta auðlindir heldur með því að leyfa einkafyrirtækjum að nýta þær á sem hagkvæmastan hátt. Arðurinn dreifðist síðan á eðlilegan hátt um atvinnulífið. Húsfyllir var á málstofunni.

Síðar á árinu 2016 mun Hannes meðal annars flytja fyrirlestra á Akureyri, í Las Vegas, New York og Rio de Janeiro.

Hannes flytur erindi á fundi Landssambands perúskra útvegsmanna í Lima í janúar sl.
Hannes flytur erindi á fundi Landssambands perúskra útvegsmanna í Lima í janúar sl.