Mardís Karlsdóttir, doktorsnemi við Sálfræðideild
„Doktorsrannsóknin mín snýst um að skoða viðbrögð hjarta- og æðakerfisins við sálfræðilegri streitu hjá heilbrigðu fólki með fjölskyldusögu af heilablóðfalli. Sérstaklega er kannað hvort þessir einstaklingar sýni sterkari viðbrögð í sympatíska taugakerfinu við streitu en aðrir og hvort parasympatíska taugakerfið hafi minni virkni hjá sömu einstaklingum eftir að streituvaldurinn er horfinn.” Þetta segir Mardís Karlsdóttir, doktorsnemi í sálfræði.
Mardís Sara Karlsdóttir
„Margar rannsóknir hafa sýnt að sterk sympatísk viðbrögð við streitu spái fyrir og jafnvel orsaki hjarta- og æðasjúkdóma. Fáir hafa hins vegar rannsakað parasympatísku viðbrögðin við streitu.”
Svokölluð sympatísk og parasympatísk taugakerfi eru hreyfihluti ósjálfráða taugakerfisins. Flest líffæri okkar tengjast báðum kerfunum en áhrif þeirra á líffærin eru yfirleitt andstæð. Við streitu eykst sympatísk virkni, þannig að hjartsláttur eykst og blóðþrýstingur hækkar. Þegar streitan er liðin hjá, eykst parasympatísk virkni á móti og kemur hjarta- og æðakerfinu aftur í jafnvægi.
„Margar rannsóknir hafa sýnt að sterk sympatísk viðbrögð við streitu spái fyrir og jafnvel orsaki hjarta- og æðasjúkdóma. Fáir hafa hins vegar rannsakað parasympatísku viðbrögðin við streitu. Meistaraverkefnið mitt snerist um að kanna bæði sympatísk og parasympatísk viðbrögð í ósjálfráða taugakerfinu hjá fólki með fjölskyldusögu af algengustu hjarta- og æðasjúkdómunum. Þá kom í ljós að fólk sem hafði fjölskyldusögu af heilablóðfalli hafði mun sterkari viðbrögð í ósjálfráða taugakerfinu en fólk með sögu af öðrum hjarta- og æðasjúkdómum. Þetta samband hefur ekki verið kannað áður og snýst doktorsverkefnið mitt um að sjá nánar hvernig streituviðbrögðin eru ólík á milli þessara hópa og hvernig það gæti tengst þróun heilablóðfalls.”
Mardís segir að væntingar séu um að þessi rannsókn muni sýna að fólk með fjölskyldusögu af heilablóðfalli sé með sterkari sympatísk viðbrögð undir streitu og minni virkni í parasympatíska taugakerfinu en þeir sem hafa ekki slíka fjölskyldusögu, bæði á meðan streitan stendur yfir og eftir að henni lýkur.
„Ef þessi rannsókn sýnir þær niðurstöður sem ég býst við mun hún verða grunnur fyrir frekari rannsóknir sem geta dregið úr áhættu á heilablóðföllum seinna. Aðrar rannsóknir hafa sýnt að hægt er að þjálfa parasympatíska taugakerfið í að hafa meiri virkni. Í næsta hluta doktorsrannsóknarinnar minnar kanna ég þennan möguleika hjá fólki í áhættuhópnum.”
Leiðbeinandi: Daníel Þór Ólason, dósent við Sálfræðideild.