Rósa Þorsteinsdóttir, rannsóknarlektor á Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum og stundakennari í þjóðfræði.
„Áhugi minn á ævintýrum og sagnafólki vaknaði fljótlega eftir að ég hóf störf við þjóðfræðisafn Stofnunar Árna Magnússonar en við vinnu mína við að tölvuskrá safnið tók ég eftir því að fólk sem sagði ævintýri lagði áherslu á mismunandi þætti í sögunum og hver sagnaþulur sagði þær á sinn hátt,“ segir Rósa Þorsteinsdóttir, rannsóknalektor á Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum og stundakennari í þjóðfræði. Hún hlaut verðlaun hinnar Konunglegu Gústafs Adolfs akademíu í þjóðfræði í nóvember síðastliðnum fyrir bókina Sagan upp á hvern mann: átta íslenskir sagnamenn og ævintýrin þeirra.
Rósa Þorsteinsdóttir
Rósa leitar svara við spurningum um hlutverk og umhverfi ævintýra og hvort og þá hvernig náttúrulegt og félagslegt umhverfi endurspeglast í ævintýrunum sem sagnafólkið velur.
Í bókinni, sem kom út árið 2011, fjallar Rósa um heimssýn í ævintýrum og sagnasjóðum átta íslenskra sagnaþula. Hún leitar svara við spurningum um hlutverk og umhverfi ævintýranna og hvort og þá hvernig náttúrulegt og félagslegt umhverfi endurspeglast í ævintýrunum sem sagnafólkið velur. „Ég kannaði því æviskeið og sagnasjóð fólksins og hvort lífsviðhorf, gildismat og stéttarvitund þess birtist á einhvern hátt í sögunum, hvort munur væri á ævintýrum karla og kvenna og hvort lífsreynsla sagnafólksins hefði beinlínis áhrif á sögurnar. Niðurstaðan er sú að allt hefur þetta áhrif og til þess að komast nær merkingu ævintýranna skiptir verulegu máli að þekkja ævi sagnafólksins sem segir þau og umhverfið sem það bjó í,“ segir Rósa.
Rósa segir verðlaunin hvatningu til að halda áfram rannsóknum á ævintýrum í íslenskri sagnahefð. „Rannsóknir mínar hafa undanfarin misseri helst beinst að þýddum ævintýrum og hvernig þau rata úr bókunum inn í munnlega hefð. Það á t.d. við um fyrstu ævintýraþýðinguna yfir á íslensku, sem birtist á prenti seint á 18. öld en flestir þekkja nú í Disney-útgáfum sem söguna af Fríðu og dýrinu. Þá hef ég einnig flækst inn í rannsóknir á kveðskap og söng. Það leiddi einnig til rannsókna á alþýðuhljóðfærum en áhugavert er að skoða breytileg viðhorf til þeirra í gegnum tíðina,“ segir Rósa, sem einnig stefnir á gerð heildarskrár yfir gerðir ævintýra í íslenskri sagnahefð.