Karitas Ósk Björgvinsdóttir, cand. psych. frá Sálfræðideild
Umræða um athyglisbrest og ofvirkni, eða ADHD eins og röskunin er nefnd í daglegu tali, hefur færst í aukana á síðustu árum enda sífellt fleirum að verða ljóst hversu mikil áhrif hún getur haft á líf og samskipti þeirra sem glíma við hana.
Við Háskóla Íslands hafa bæði vísindamenn og nemendur beint rannsóknum sínum í auknum mæli að röskuninni og tengslum hennar við aðra kvilla. Karitas Ósk Björgvinsdóttir er ein þeirra en í lokaverkefni sínu til kandídatsprófs í sálfræði skoðaði hún tíðni og eðli svefnvanda hjá íslenskum börnum með ADHD. „Áætlað er að 20–50% barna og unglinga með ADHD eigi við svefnvandamál að stríða. Einkennin eru til dæmis svefnleysi, dagssyfja, slitróttur svefn, fótaóeirð á næturnar og öndunartruflanir í svefni,“ bendir Karitas á og bætir við að vandamál sem valda skerðingu eða truflun á svefni eða of mikilli dagssyfju geti leitt til eða ýtt undir vandamál tengd athygli, hegðun og líðan.
Karitas Ósk Björgvinsdóttir
Í lokaverkefni sínu til kandídatsprófs í sálfræði skoðaði Karitas tíðni og eðli svefnvanda hjá íslenskum börnum með ADHD.
Karitas segist lengi hafa haft áhuga á ADHD og að áeggjan leiðbeinanda síns hafi hún ákveðið að beina sjónum sínum að svefni hjá áðurnefndum hópi barna. „Það kom mér líka nokkuð á óvart að ég fann engar íslenskar rannsóknir á svefni hjá börnum með ADHD og það hvatti mig enn frekar til að gera þessa tilteknu rannsókn,“ segir Karitas.
Hún segir niðurstöðurnar sláandi. „81% þátttakenda voru yfir mörkum á spurningalista um svefnvenjur barna og teljast því eiga við svefnvanda að stríða. Jákvæð fylgni reyndist vera á milli þess að fá hátt meðaltal á ofvirknikvarðanum, sem metur einkenni ADHD, og þess að fá hátt á spurningalistanum um svefnvenjur,“ segir Karitas. Hún tekur þó fram að spurningalistinn um svefnvenjur hafi ekki verið staðlaður hér á landi og sé aðeins ætlaður til skimunar. Því sé nauðsynlegt að skoða svefninn betur til að meta hvort um svefnvanda sé að ræða. „Þá var mikill fjölbreytileiki í lyfjagjöf hjá þátttakendum sem gæti hafa truflað niðurstöðurnar að einhverju leyti.“
Karitas segir niðurstöðurnar engu að síður gefa vísbendingar um svefnvanda íslenskra barna með ADHD og þær undirstriki mikilvægi frekari rannsókna.
Leiðbeinandi: Urður Njarðvík, dósent við Sálfræðideild.