Benedikt Hjartarson, lektor í bókmenntafræði
Á fyrstu áratugum 20. aldar spruttu víðs vegar í Evrópu upp hreyfingar listamanna sem lýstu frati á allar hefðir og vildu kollvarpa ríkjandi fagurfræði. Markmið hreyfinganna, sem kenndar hafa verið við framúrstefnu, var ekki aðeins að móta nýjar og tilraunakenndar aðferðir í skáldskap og listum. Vilji þeirra stóð jafnframt til þess að gera fagurfræðina að virku afli við mótun nýrrar menningar.
Benedikt Hjartarson, lektor í bókmenntafræði, vinnur nú að bók um viðbrögð við starfsemi þessara hreyfinga á Íslandi. Ætlun hans er að bókin verði yfirlit um menningarsögu framúrstefnunnar hér á landi á tímabilinu frá 1917 til 1942. Í bókinni verður fengist við viðtökur á hreyfingum á borð við fútúrisma, dadaisma, kúbisma, fauvisma og expressjónisma, auk þess sem vikið verður að þátttöku íslenskra listamanna í starfsemi slíkra hreyfinga erlendis.
Benedikt Hjartarson
Benedikt vinnur nú að bók um viðbrögð við starfsemi listamannahreyfinga á Íslandi, sem kenndar hafa verið við framúrstefnu. Ætlun hans er að bókin verði yfirlit um menningarsögu framúrstefnunnar hér á landi á tímabilinu frá 1917 til 1942.
„Ég á enn eftir að fylla í talsvert margar eyður í þessari sögu,“ segir Benedikt, sem hefur um allnokkurt skeið fengist við rannsóknir á evrópskum framúrstefnuhreyfingum og doktorsritgerð hans fjallaði einmitt um það efni. Benedikt segir að mörgu leyti rökrétt skref að beina sjónum nánar að hinu íslenska samhengi og að jafnframt hafi reynst mikill áhugi á þessu viðfangsefni meðal erlendra fræðimanna.
Rannsókn Benedikts á framúrstefnunni hófst upp úr aldamótum þegar hann var beðinn að skrifa stutta grein um Ísland fyrir alþjóðlegt uppflettirit um framúrstefnu. „Þá sá ég að á fyrri hluta 20. aldar var talsvert meiri umræða um evrópskar framúrstefnuhreyfingar hér en áður var talið. Síðan hef ég verið að viða að mér efni og hef sinnt þessari rannsókn samhliða öðrum verkefnum.“
Án efa mun rannsókn Benedikts varpa ljósi á sviptingakennt tímabil í mótun íslenskrar menningar. „Evrópska framúrstefnan var mikilvægur þáttur í þeirri ímynd alþjóðlegrar nútímamenningar sem íslenskir lista- og menntamenn horfðu til og mátuðu sig við, hver með sínum hætti, á fyrri hluta 20. aldar.“