Daði Már Kristófersson, dósent við Hagfræðideild og Sveinn Agnarsson, dósent við Viðskiptafræðideild
Framleiðni í landbúnaði er afar mikilvæg því að jarðarbúum fjölgar stöðugt og eftirspurn eftir mat vex að sama skapi. Annað kvöld verða 250.000 fleiri jarðarbúar í mat en í kvöld, um það bil ein íslensk þjóð. „Íslendingar hafa mikil tækifæri til að taka þátt í því að mæta aukinni eftirspurn eftir matvælum. Til þess að það megi gera á samkeppnishæfu verði þarf að auka framleiðni. Rannsóknin miðar að því að skilja hvað stýrir framleiðni. Þetta er því eitt lítið skref í þá átt að metta heiminn,“ segir Daði Már Kristófersson, dósent í auðlindahagfræði, um rannsókn sína og Sveins Agnarssonar, dósents við Viðskiptafræðideild.
„Rannsóknin sjálf snýst um áhrif ýmissa þátta á framleiðni í rekstrarumhverfi kúabænda. Margt hefur áhrif á framleiðni hjá þeim en hér er átt við hve mikið bændur geta framleitt með ákveðnum aðföngum. Vel er þekkt að framfarir í tækni auka framleiðni. Frá örófi alda hefur kynbótum, þ.e. þeirri leið að velja skipulega bestu einstaklingana til undaneldis, verið beitt til að auka framleiðni í landbúnaði. Einnig er ljóst að veðurfar hefur áhrif á hve vel aðföng nýtast til framleiðslunnar. Áburðurinn nýtist þannig illa ef veðrið kemur í veg fyrir grassprettu. Okkur Svein langaði að kanna hvernig þessir þrír þættir, tækni, kynbætur og veður, stýra framleiðniþróun í sameiningu,“ segir Daði Már.
Daði Már Kristófersson
„Íslendingar hafa mikil tækifæri til að taka þátt í því að mæta aukinni eftirspurn eftir matvælum. Til þess að það megi gera á samkeppnishæfu verði þarf að auka framleiðni.“
Rannsóknir á hagfræði landbúnaðar standa Daða Má hjarta nærri því að sjálfur ólst hann upp í sveit og lagði hann stund á búvísindi áður en hann hóf nám í hagfræði. „Við Sveinn höfum báðir unnið að rannsóknum á þessu sviði áður, hann á tækni, ég á kynbótum. Okkur datt í hug að slá saman kröftum okkar og reyna að ná yfir fleiri þætti samtímis.“
Stærri kúabú ekki hagkvæmari
Daði Már segir að niðurstöður liggi fyrir í rannsókninni. „Þær eru gróflega að bæði kynbætur og hitafar hafa sterk jákvæð áhrif á skilvirkni kúabúa. Áhrif kynbóta eru þó mun meiri en áhrif hitafars. Jafnframt sýna niðurstöðurnar að skilvirkni í rekstri búanna eykst almennt, eða um 0,8% á ári, og tengist það án efa tækniframförum. Á hinn bóginn eru áhrif stærðar búa á skilvirkni ekki marktæk. Stærri bú eru því ekki hagkvæmari en þau minni.“