Hjördís Rós Jónsdóttir, MA-nemi við Félagsráðgjafardeild
„Markmiðið með rannsókninni er að kanna hugsanleg tengsl veikrar sjálfsmyndar unglinga og sjálfsvígshegðunar,“ segir Hjördís Rós Jónsdóttir, MA-nemi í félagsráðgjöf til starfsréttinda um rannsókn sem hún vinnur að. Hjördís Rós segir að erlendar rannsóknir sýni fram á slík tengsl og að jákvæð sjálfsmynd sé talin verndandi þáttur þegar kemur að sjálfsvígshegðun.
Hjördís Rós Jónsdóttir
„Ef til vill er það hluti af viðkvæmninni í umræðunni um sjálfsvígshegðun unglinga að við vitum ekki nákvæmlega hvað liggur að baki þeirri hugsun ungs fólks í blóma lífsins að langa ekki til að lifa lengur“
„Með sjálfsvígshegðun er unglingurinn að tjá vanlíðan sína og vonleysi og að hann sé búinn að missa lífslöngun. Það er mikilvægt að rannsaka þetta svið til að reyna að komast að því hvers vegna unglingur hugsar um að enda líf sitt, gerir tilraun til þess, skaðar sig viljandi eða tekur þátt í annarri lífshættulegri hegðun.“
Hjördís Rós segir að kveikjan að rannsókn sinni sé tvíþætt en í henni hafi spurningalisti verið lagður fyrir þátttakendur í þremur framhaldsskólum á Íslandi. „Annars vegar hef ég brennandi áhuga á málefnum barna og unglinga og bættum aðstæðum þeirra og hins vegar langar mig að fjalla um málefni sem skiptir miklu í samfélaginu.“
„Ef til vill er það hluti af viðkvæmninni í umræðunni um sjálfsvígshegðun unglinga að við vitum ekki nákvæmlega hvað liggur að baki þeirri hugsun ungs fólks í blóma lífsins að langa ekki til að lifa lengur,“ segir Hjördís Rós.
„Með bættri þekkingu á þessum þáttum og opnari umræðu um hvað hugsanlega liggur að baki sjálfsvígshegðun unglinga mætti vekja fólk til umhugsunar og auðvelda því að bregðast rétt við þessum vanda. Því eru rannsóknir eins og mín mikilvægar til þess að hægt sé að grípa fyrr inn í sjálfsvígshegðunarferlið en nú og koma í veg fyrir að unglingar vilji enda líf sitt.“
Hjördís segir að þótt helstu niðurstöður rannsóknarinnar sýni að þátttakendur séu almennt með sterka sjálfsvirðingu séu 8,5% þeirra með litla sjálfsvirðingu. „Stelpur eru með marktækt minni sjálfsvirðingu en strákar þótt munurinn sé ekki mjög mikill.“ Í rannsókninni var spurt um nokkra þætti tengda sjálfsvígshegðun unglinganna, missi á lífslöngun, sjálfsvígshugsanir, sjálfsvígstilraunir, sjálfsskaðandi hegðun og lífshættulega hegðun.
„Ekki er hægt að alhæfa um niðurstöðurnar þar sem úrtakið er ekki nægilega dæmigert fyrir íslenskt þýði og svarhlutfall var fremur lágt. Niðurstöðurnar gefa eigi að síður nýtilegar vísbendingar en 33% þátttakenda höfðu einhvern tímann upplifað að þá langaði ekki að lifa, 20% þeirra höfðu hugleitt sjálfsvíg og 5% höfðu reynt sjálfsvíg. Þá höfðu rúm 13% þátttakenda sýnt af sér sjálfsskaðandi hegðun og 29% aðra lífshættulega hegðun. Strákar voru marktækt líklegri en stelpur til að hegða sér lífshættulega. Niðurstöður rannsóknarinnar gefa til kynna að eftir því sem sjálfsvirðing unglingsins eykst minnkalíkurnar á sjálfsvígshegðun.“
Leiðbeinandi: Hrefna Ólafsdóttir, lektor við Félagsráðgjafardeild.