„Sjálfbær þróun hefur mikið verið í umræðunniá Íslandi í rúma tvo áratugi, eða allt frá Ríó- ráðstefnunni 1992,“ segir Þorvarður Árnason, forstöðumaður Rannsóknaseturs Háskóla Íslands á Höfn í Hornafirði. „Frekar lítið hefur þó verið gert til að raungera skilyrði eða viðmið um sjálfbæra þróun á einstökum sviðum samfélags eða atvinnulífs.“
Þorvarður Árnason
„Mælitækið sem við þróuðum virðist virka vel og því liggur beint við að vinna áfram með það, jafnvel þróa af því nýjar útgáfur sem hægt væri að beita á aðrar atvinnugreinar eða aðra mannlega starfsemi“
Sjálfbær þróun hefur verið skilgreind á ýmsan veg en í grófum dráttum felst hún í því að þróa betra samfélag með því að nýta auðlindir á hagkvæman og hófsaman hátt án þess að sú nýting valdi óafturkræfum skaða á náttúrunni. „Enn fremur er mikilvægt að haga skiptingu ágóðans af auðlindanýtingunni þannig að félagslegur jöfnuður aukist, bæði innan kynslóða og á milli þeirra,“ segir Þorvarður.
Í rannsóknum sínum hefur Þorvarður mjög beint sjónum að sjálfbærni í ferðaþjónustu. Nýleg rannsókn hans og Johannesar T. Welling, doktorsnema í ferðamálafræði, fólst í að hanna nýtt mælitæki til að meta sjálfbærni annars vegar og hins vegar að prófa tækið á u.þ.b. tíu tegundum matvæla sem framleidd eru með ferðafólk í huga. Ástæða þess að Þorvarður réðst í þetta verkefni var að hann vildi kanna að hve miklu leyti smáframleiðsla á matvælum fyrir ferðaþjónustuna uppfyllir viðmið um sjálfbæra þróun.
„Mælitækið sem við þróuðum virðist virka vel og því liggur beint við að vinna áfram með það, jafnvel þróa af því nýjar útgáfur sem hægt væri að beita á aðrar atvinnugreinar eða aðra mannlega starfsemi,“ segir Þorvarður. „Niðurstöður okkarí heild benda til þess að sú smáframleiðsla sem metin var standi að flestu leyti nokkuð vel, þótt víða megi bæta frammistöðuna, ekki síst varðandi hina hagrænu hlið sjálfbærrar þróunar.“
Þorvarður segir að kaup á veitingum og matvöru séu verulega stór hluti af útgjöldum hins dæmigerða ferðamanns, „eða í kringum þrjátíu prósent,“ segir hann, og að þeir sækist jafnframt margir hverjir eftir að fá að smakka innlendan, hefðbundinn mat. „Þetta skapar mikil sóknarfæri, bæði fyrir veitingahús og smáframleiðendur matvæla.“
Ferðaþjónusta á Íslandi hefur vaxið mjög hratt á undanförnum árum og er hún orðin lykilatvinnugrein, ekki síst úti á landsbyggðinni þar sem áhrif hennar koma mjög víða fram. „Ferðaþjónusta í dreifbýli getur enn fremur styrkt ýmsa aðra starfsemi, s.s. matvælaframleiðslu, og þetta tvennt getur haldist mjög vel í hendur. En bæði ferðaþjónusta og matvælaframleiðsla þurfa að taka mið af kröfu um sjálfbæra þróun og þess vegna þótti okkur brýnt að finna leiðir til þess geta lagt mat á sjálfbærni einstakra þátta, svo sem framleiðslu matvæla fyrir ferðamenn.“