Eyvindur G. Gunnarsson, dósent við Lagadeild
„Ástæða þess að ég valdi þetta viðfangsefni var sú að þessir dómar Hæstaréttar eru einhverjir þeir mikilvægustu í íslenskri réttarsögu,“ segir Eyvindur G. Gunnarsson, dósent við Lagadeild, um grein sem hann ritaði og birtist í norræna vísindaritinu Tidsskrift for Rettsvitenskap árið 2012. Þar fjallaði hann um þýðingu tveggja dóma Hæstaréttar frá árinu 2010 um að óheimilt væri að binda fjárhæð bílalána við gengi erlendra mynta. Fleiri slíkir dómar hafa fallið síðan og orðið tilefni töluverðra deilna í samfélaginu.
Eyvindur, sem hefur lengi sinnt kennslu og rannsóknum á sviði fjármunaréttar, segir að í dómunum tveimur reyni á mjög fræðilega áhugaverð álitaefni, bæði hvað varðar túlkun laga og samninga. „Ég áleit að dómarnir ættu ekki bara erindi við íslenskt samfélag heldur einnig Norðurlöndin enda gilda áþekkar grundvallarreglur þar og á Íslandi á sviði fjármunaréttar. Auk þess var reynsla Norðmanna af svokölluðum fjölmyntalánum á þriðja og fjórða áratug síðustu aldar svipuð og reynsla Íslendinga af gengistryggðum lánum: ekki góð,“ bendir Eyvindur á.
Eyvindur G. Gunnarsson
Eyvindur fjallaði um þýðingu tveggja dóma Hæstaréttar frá árinu 2010 um að óheimilt væri að binda fjárhæð bílalána við gengi erlendra mynta. Fleiri slíkir dómar hafa fallið síðan og orðið tilefni töluverðra deilna í samfélaginu.
Í greininni er að finna ítarlega greiningu á hæstaréttardómunum tveimur og vikið er að þeim sögulegu ástæðum sem liggja til grundvallar banni við gengistryggingu. „Ég bendi á að líkur á greiðsluþroti skuldara aukist þegar greiðslubyrði sveiflast óháð tekjum. Augljóst er að reglur sem stemma stigu við því vernda ekki aðeins skuldarann heldur stuðla einnig að fjármálastöðugleika enda gæti það haft keðjuverkandi áhrif á fjármálamarkaði ef margir skuldarar lentu í greiðsluþroti. Ríkir almannahagsmunir búa því hér að baki,“ útskýrir Eyvindur.
Eyvindur bendir á að mikilvægt sé að greina heildstætt löggjöf og lagaframkvæmd og setja í sögulegt samhengi. „Fall krónunnar haustið 2008 felur í sér sjálfa réttlætinguna á banni við gengistryggingu og öðrum samningsákvæðum sem varpa áhættunni af falli gjaldmiðils yfir á skuldara. Ég hygg að flestir séu nú sammála um nauðsyn þess háttar takmarkana á samningsfrelsinu. Aftur á móti leysa núgildandi lög ekki það vandamál sem í því felst að heimilt er að veita lán í erlendri mynt. Löggjafinn þarf að huga að öllum þessum þáttum í framtíðinni við mótun löggjafar á sviði fjármálamarkaðar. Þó kunna hendur löggjafans að vera bundnar í þessum efnum vegna meginreglu EES-samningsins um frjálst flæði fjármagns en tíminn mun leiða það í ljós,“ segir Eyvindur og bendir á að rannsóknin geti nýst íslenskum stjórnvöldum við undirbúning lagasetningar um verðtryggingu.