Magnús Tumi Guðmundsson, prófessor og forseti Jarðvísindadeildar
Ármann Höskuldsson, eldfjallafræðingur við HÍ
Eftir að gosinu lauk í Eyjafjallajökli í fyrra var þar afar undarlegt um að litast. Jökullinn var allur kolsvartur og sá hvergi í hvítan blett. Vatnsgufur stigu upp af jöklinum. Þegar við erum á ferðinni á jöklinum í júlí er snjóbíll notaður við rannsóknir. Ármann Höskuldsson, eldfjallafræðingur við HÍ, kallar hann öskubíl, glettinn á svip. Að ganga yfir jökulinn með honum og Magnúsi Tuma Guðmundssyni, prófessor í Jarðvísindadeild HÍ, er líkast því að fara um eyðimörk og ekki ósvipað undir fót og að vera á göngu á Mýrdalssandi. Ármann er í appelsínugulu úlpunni sem vakið hefur landsathygli, líkt og ástríða hans fyrir eldsumbrotum.
Magnús Tumi Guðmundsson
„Gosið í Eyjafjallajökli er mest gjóskugosa á Íslandi frá Kötlugosinu 1918, sem skýrir þá verulegu röskun sem gosið olli.“
„Áhugi minn á eldgosum markast að sumu leyti af því að þannig getum við komist nær vitneskju um tilurð alheimsins,“ segir Ármann og hverfur ofan í jökulsprungu þar sem hann byrjar að mæla þykkt öskulagsins ásamt Þorvaldi Þórðarsyni, prófessor í jarðfræði við Edinborgarháskóla. Það er létt yfir þeim þrátt fyrir dumbung.
„Þetta var verulegt gos,“ segir Magnús Tumi Guðmundsson, þar sem við horfum niður í einn af þremur megingígum eldstöðvarinnar. Gígurinn er rosalegur og það rýkur úr honum víða. Á botni hans er mikið stöðuvatn.
Magnús er fullur aðdáunar yfir útsýninu eitt andartak en bætir svo við að Surtseyjargosið hafi til dæmis verið stærra og einnig Gjálpargosið 1996.
„Eldgos eru ekki talin stór fyrr en gosefnin verða meira en einn rúmkílómetri,“ segir Magnús Tumi.
„Síðustu 100 árin hafa fá gos náð því, þó ef til vill gosin í Surtsey og Kötlu. Gosið í Eyjafjallajökli er þó mest gjóskugosa á Íslandi frá Kötlugosinu 1918, sem skýrir þá verulegu röskun sem gosið olli.“
Ástæða þess að við erum stödd á jöklinum er áfergja vísindamanna Jarðvísindastofnunar háskólans í upplýsingar til að meta áhrifin af gosinu og sjá fyrir hegðun svipaðra gosa í framtíðinni. Vísindamennirnir hafa notað bestu vikur sumarsins til mælinga á magni gosefna úr eldstöðinni á Eyjafjallajökli. Magnús Tumi Guðmundsson og Ármann Höskuldsson hafa leitt þetta rannsóknarverkefni ásamt Guðrúnu Larsen jarðfræðingi. Það tekur á að reyna að átta sig á öllu því magni gosefna sem kom upp á yfirborðið í eldgosinu í Eyjafjallajökli.
„Gjóskan sem féll hér á landi er 120 til 150 milljónir rúmmetra,“ segir Magnús Tumi.
Hann segir að mikil gjóska hafi fallið utan Íslands: „Ef til vill féll helmingurinn í sjóinn sunnan landsins og dálítið af gjóskunni náði til landanna í Norður-Evrópu. Heildarmagn gjóskunnar er því miklu meira en 150 milljónir rúmmetra.“
Magnús Tumi segir að heildarmassi, eða þyngd, gosefnanna sé áætlaður nálægt 400 milljónum tonna. „Gera má ráð fyrir að tæplega 250 milljónir rúmmetra af ís hafi bráðnað í gosinu. Það er rúmlega tvöfalt meira en í síðasta gosi í Grímsvötnum en aðeins lítið brot af því sem bráðnaði í Gjálp þar sem um fjórir rúmkílómetrar af ís bráðnuðu. Það er því ekki ísbráðnunin sem gerir þetta gos sérstakt, heldur hve gjóskan var fíngerð og hve mikið kom upp af henni,“ segir Magnús Tumi.