Ásdís Ýr Arnardóttir, MA frá Félags- og mannvísindadeild
Foreldrar barna og ungmenna með ADHD eru valdalitlir þegar kemur að menntun barna þeirra og réttur þessara barna er að einhverju leyti bundinn því að þau sýni það sem við getum kallað rétta hegðun í skóla,“ segir Ásdís Ýr Arnardóttir. Í meistaraverkefni sínu rannsakaði hún hvernig nemendum með ADHD reiðir af í skólakerfi þar sem unnið er eftir hugmyndafræði um skóla án aðgreiningar.
Ásdís Ýr bætir því við að fyrir nokkrum áratugum hefði greind verið forsenda þess að fá tækifæri til menntunar, nú sé réttur til menntunar bundinn réttri hegðun.
Ásdís Ýr Arnardóttir
Foreldrar barna og ungmenna með ADHD eru valdalitlir þegar kemur að menntun barna þeirra og réttur þessara barna er að einhverju leyti bundinn því að þau sýni það sem við getum kallað rétta hegðun í skóla
„Í stuttu máli má segja að rannsóknin hafi leitt það í ljós að hugmyndafræðin eigi aðeins við um þá hópa sem passa við ríkjandi hefðir í skólastarfi og þar sem boðið er upp á viðunandi þjónustustig þar sem ólíkir sérfræðingar og nægjanlegt fjármagn eru til staðar.“
„Ég kýs að tala um skóla án aðgreiningar sem sérstaka hugmyndafræði fremur en að skilgreina þetta sem sjálfstætt hugtak. Í upphaflegu hugmyndafræðinni að baki skóla án aðgreiningar er gert ráð fyrir því að menntun allra barna og ungmenna fari fram í heimaskóla þar sem hann sé best til þess fallinn að vinna bug á fordómum og þekkingarleysi,“ segir Ásdís Ýr. Hún vísar þar til svokallaðrar Salamanca-yfirlýsingar frá árinu 1994 þar sem ríki lögðust á eitt um að búa til samfélag án aðgreiningar með sameiginlega yfirlýsingu að vopni. Hún bendir á að skólastefna samkvæmt Salamancayfirlýsingunni hafi verið lögfest meginstefna hér á landi árið 2008.
Ásdís Ýr segir að margir skólar vinni gott starf og vandi sumra barna með ADHD sé flókinn og „í heild getum við sagt að þetta gangi þokkalega en við erum líka með skóla sem vilja þvinga nemendur í þröngan ramma sem aðeins hentar hinum týpíska nemanda sem ekkert þarf aukalega. Ef til vill stýrist þetta að einhverju leyti af fjármagni innan hvers skóla en líka af viðhorfum,“ segir Ásdís.
Hún segir að einn viðmælenda sinna hafi gengið svo langt í vangaveltum um þennan hóp að segja að nemendur með ADHD stæðu helst skóla án aðgreiningar fyrir þrifum því að sumir vildu einfaldlega ekki hafa þennan hóp innan almenna skólakerfisins. „Kennari innan sérskólakerfisins sagði að þessi börn væru einfaldlega eins og óhreinu börnin hennar Evu, falin þar sem enginn sér til,“ segir Ásdís Ýr.
Leiðbeinandi: Hanna Björg Sigurjónsdóttir, dósent við Félags- og mannvísindadeild.