„Aukning bakteríudrepandi peptíða í lífverum getur styrkt náttúrulegar varnir þeirra gegn sjúkdómum,“ segir Valerie H. Maier, sérfræðingur við Líf- og umhverfisvísindadeild. Valerie hlaut nýdoktorastyrk til rannsóknar úr Eggertssjóði í fyrra. Valerie og Guðmundur Hrafn Guðmundsson, prófessor í frumulíffræði við Háskóla Íslands, vinna nú ásamt doktorsnemanum Daníelu C. Broekman að því að rannsaka virkni peptíða í fiski gegn mismunandi bakteríum.
Valerie H. Maier
Peptíð eru stuttar prótínkeðjur og bakteríudrepandi peptíð gegna lykilhlutverki í ónæmiskerfi spendýra, einnig mannsins. Skortur á peptíðunum leiðir til næmis fyrir sýkingum, samsetning örveruflórunnar í görn riðlast og bólguviðbrögð magnast upp.
Peptíð eru stuttar prótínkeðjur og bakteríudrepandi peptíð gegna lykilhlutverki í ónæmiskerfi spendýra, einnig mannsins. Skortur á peptíðunum leiðir til næmis fyrir sýkingum, samsetning örveruflórunnar í görn riðlast og bólguviðbrögð magnast upp. Í mönnum má nefna bólgusjúkdóm í þörmum, Crohns-sjúkdóminn, sem rakinn er til truflunar á framleiðslu peptíðanna og leiðir þar með til veikari yfirborðsvarna.
„Við höfum nýlega fundið ákveðna gerð af bakteríudrepandi peptíðum í laxi og þorski en samsetning þeirra er öðruvísi en samsetning peptíða í spendýrum,“ segir Valerie. „Markmið rannsóknarinnar er að skilgreina hlutverk peptíða í fiskum og hvernig framleiðslu þeirra er stjórnað. Niðurstöðurnar fela í sér að magn
þessara peptíða eykst við sýkingu. Peptíðin eru til staðar mjög snemma á þroskaferlinu eða strax eftir klak úr hrognum. Þetta tvennt bendir til mikilvægis peptíðanna í ónæmiskerfi fiska.“ Rannsóknarhópurinn hefur nýlega birt grein um þessar niðurstöður í vísindatímaritinu Developmental & Comparative Immunology.
Að sögn Valerie er eitt af langtímamarkmiðum rannsóknarinnar að leita að efnum sem geta aukið framleiðslu bakteríudrepandi peptíða í fiskum í fiskeldi og þannig eflt ónæmiskerfi þeirra. „Sjúkdómar eins og kýlaveikibróðir og rauðmunnaveiki hafa verið vandamál í fiskeldi hér á landi og hafa þannig haft mikil áhrif á þá starfsgrein.“
Hliðstæðar rannsóknir hafa verið gerðar í mönnum en þar hafa fundist efni sem auka magn peptíðanna. Þetta hefur reynst vörn gegn svokölluðum Shigella-bakteríusýkingum, sem geta valdið blóðkreppusótt. „Mikilvægast er að lífveran framleiði þá sjálf peptíð sem ráða niðurlögum baktería svo ekki þurfi að koma til lyfjagjafa, s.s. bakteríudrepandi lyfja, sem á undanförnum árum hafa verið gagnrýndar af ýmsum ástæðum,“ segir Valerie að lokum.