Skip to main content

Miklar verðhækkanir á Íslandi

Tryggvi Guðmundsson, MS frá Hagfræðideild

Verðhækkanir eru hlutfallslega tíðari og umfangsmeiri á Íslandi en gengur og gerist í samanburðarlöndum. Þetta kemur fram í MS-ritgerð Tryggva Guðmundssonar frá Hagfræðideild Háskóla Íslands, „Verðstífni og efnahagslegur óstöðugleiki: Vísbendingar frá Íslandi“ (e. Sticky Prices and Economic Instability: Evidence from Iceland). Leiðbeinandi í verkefninu var Þorvaldur Gylfason, prófessor í hagfræði.

Tryggvi Guðmundsson

Verðhækkanir eru hlutfallslega tíðari og umfangsmeiri á Íslandi en gengur og gerist í samanburðarlöndum. Þetta kemur fram í MS-ritgerð Tryggva Guðmundssonar.

Tryggvi Guðmundsson

Í ritgerðinni eru teknar saman tölur frá Hagstofunni um tíðni verðbreytinga á tímabilinu 1997–2009 en gögnin sem stuðst er við eru þau sem liggja til grundvallar vísitölu neysluverðs. Hagfræðingar hafa deilt um áhrif tíðni verðbreytinga á hagkerfið en hún skiptir meðal annars máli vegna þess að ef verð breytist ört má gera ráð fyrir að aðgerðir seðlabanka, eins og aukning peningamagns í umferð, hafi lítil sem engin áhrif þar sem aukningunni er strax velt út í verðlag. Ef verð breytist hins vegar sjaldnar myndast svigrúm fyrir áhrif af slíkum aðgerðum á meðan verð aðlagast nýju jafnvægi. Lykilhugtak í þessum umræðum er verðstífni en það er þegar verð breytist ekki þegar ákveðnar breytur hafa áhrif á vöruna (t.d. eftirspurn eða peningamagn).

Niðurstaða ritgerðarinnar er að þrátt fyrir mikla verðbólgu og mikinn óstöðugleika í íslensku efnahagslífi er verðstífni ekki minni hér á landi en í samanburðarlöndum á borð við Bandaríkin og Evrulöndin, þvert á það sem ætla mætti. M.ö.o. breytist verð ekki örar hér en annars staðar. Það sem helst skilur Ísland frá hinum löndunum er að hér eru verðhækkanir hlutfallslega algengari og verðlækkanir því sjaldgæfari. Einnig eru hækkanirnar umfangsmeiri en lækkanirnar, sem er óvenjulegt í samanburði við önnur lönd. Það er þessi ósamhverfa í verðbreytingum sem einkennir íslenska hagkerfið.