Skip to main content

Menning og hugarfar skipta máli

Stefán Ólafsson, prófessor við Félags- og mannvísindadeild

„Verkefnið snýst um að komast að því hvað skilar norrænum þjóðum miklum lífsgæðum samanborið við aðrar þjóðir, hvar þær eru sterkar og hvar veikar. Þá verður auðveldara að hafa uppi á leiðum til að ná enn betri árangri,“ segir Stefán Ólafsson, prófessor í félagsfræði. Hann hefur unnið að viðamikilli rannsókn þar sem borin eru saman lífsgæði 29 nútímaþjóða. Byggður hefur verið upp viðamikill gagnabanki til að ná fjölþættari mælingum á lífsgæðum en áður hefur þekkst. Stefán segir rannsóknina byggða á svipaðri aðferðafræði og í árlegri lífskjaramælingu Sameinuðu þjóðanna, nema þar séu mældir fjórir þættir en 69 í rannsókn hans.

Stefán Ólafsson

„Verkefnið snýst um að komast að því hvað skilar norrænum þjóðum miklum lífsgæðum samanborið við aðrar þjóðir, hvar þær eru sterkar og hvar veikar. Þá verður auðveldara að hafa uppi á leiðum til að ná enn betri árangri.“

Stefán Ólafsson

Stefán segir að með rannsókninni aukist skilningur á því hver lífskjör þjóða séu og hvernig saman fari góð eða slæm lífskjör á einu og öðru sviði. Hvað hafi stuðlað að góðum árangri og hvað haldi aftur af þjóðum, eins og t.d. í Suður-Evrópu. Upplýsingarnar séu hagnýtar og stuðli vonandi að því að bæta lífskjör fólks.

Stefán hefur lengi fengist við velferðarmál og honum finnst of mikið einblínt á það sem í þau er lagt, s.s. velferðarútgjöld. Hann segir að heldur eigi að horfa á útkomu í formi árangurs, óháð því hvað sett er í málaflokkinn. Einnig mætti athuga skipulag þjóðanna, menningu og hugarfar. „Í því samhengi er hægt að velta fyrir sér hvernig skammtímaáföll meðal þjóða breyta varanlegum grunngildum, sem eru hluti af þeirri menningararfleifð sem hefur mótað samfélagið til lengri tíma. „Skammtímasjónarmið koma og fara en velta ekki
grunnbyggingunni svo glatt,“ bætir Stefán við.

Hann segir það ekki hafa komið á óvart að norrænu þjóðirnar séu efstar á listanum í almennri lífskjaramælingu en Bandaríkin hafi t.a.m. ekki komið vel út. Þótt þau séu í efstu sætum hvað varðar efnahagsstyrk sé dreifing lífskjara þar ójöfn og menntastig lágt. Slíku geti fylgt ýmis félagsleg vandamál.