Ragna Dögg Þorsteinsdóttir, MA í félagsráðgjöf
Konur sem hafa átt við matarfíkn að stríða telja hana hafa dregið úr félagslegum samskiptum sínum. Þetta sýnir rannsókn sem Ragna Dögg Þorsteinsdóttir vann sem hluta af lokaverkefni sínu til meistaraprófs í félagsráðgjöf árið 2013. Rannsóknin veitir innsýn í reynslu og lífsgæði einstaklinga sem telja sig haldna matarfíkn. Talið er að matarfíkn sé sjúkdómur þótt hún sé ekki viðurkennd með opinberum greiningarkerfum. Fíknin lýsir sér meðal annars í stjórnleysi gagnvart mat og getur haft truflandi áhrif á daglegt líf, ekki ósvipað og löngun alkóhólista í áfengi. Matarfíklar geta ekki hamið matarlyst sína og borða yfir sig jafnvel þó að líkaminn gefi merki um seddu og vanlíðan.
Ragna tók viðtöl við átta konur sem allar glíma við matarfíkn. Líðan, samskipti og sjálfsmynd kvennanna var skoðuð út frá áhrifaþáttum og orsökum matarfíknar ásamt afleiðingum hennar. „Konurnar töluðu um að hafa þjáðst af þunglyndi, kvíða, þráhyggju, einangrun, tilfinningalegum doða og orkuleysi vegna fíknar sinnar og sögðu allar að matarfíknin hefði haft neikvæð áhrif á samskipti þeirra við börn sín,“ segir Ragna.
Ragna Dögg Þorsteinsdóttir
Ragna tók viðtöl við átta konur sem allar glíma við matarfíkn. Líðan, samskipti og sjálfsmynd kvennanna var skoðuð út frá áhrifaþáttum og orsökum matarfíknar ásamt afleiðingum hennar.
Ragna bendir á að fáar rannsóknir hafi verið gerðar á líðan og félagslegum þáttum tengdum matarfíkn. „Upphaflega langaði mig til að skoða áhrif mataræðis á geðsjúkdóma en sá svo umfjöllun um matarfíkn í sjónvarpinu og þá varð ekki aftur snúið,“ útskýrir Ragna. Hún segir að fjöldi fólks, bæði erlendis og hér á landi, telji sig haldinn matarfíkn en lítið sé vitað um aðstæður þessa hóps og engin íslensk rannsókn hafi áður verið gerð um efnið.
Algengt var að konurnar fyndu fyrir for- dómum og skilningsleysi frá samfélaginu. „Meirihluti kvennanna átti það sameiginlegt að tilfinningalegum þörfum þeirra var ekki mætt í æsku. Töldu þær það hafa átt sinn þátt í þróun matarfíknarinnar. Það kom mér á óvart hversu mikil áhrif fíknin hefur á líf kvennanna en einnig að þær hafi allar upplifað skýr einkenni fíknar, svo sem myndun þols og fráhvörf. Þar var sykur mest áberandi fíkniefnið,“ útskýrir Ragna.
Ragna vonast til þess að rannsóknin veiti innsýn í aðstæður og líðan fólks með matarfíkn og ýti auk þess undir frekari rannsóknir á þessu sviði. „Hún gæti nýst fagaðilum innan heilbrigðiskerfisins við að endurbæta úrræði fyrir þá sem eiga í vanda með neyslu matar og þróa ný úrræði. Rannsóknin gæti einnig gefið vísbendingar um að matarfíkn sem sjúkdómur eigi heima í íslensku heilbrigðiskerfi,“ segir Ragna enn fremur.
Leiðbeinandi: Hervör Alma Árnadóttir, lektor við Félagsráðgjafardeild.