Eiríkur Jónsson, lektor við Lagadeild
„Áhuginn á réttindum lögaðila kviknaði hjá mér eftir meistaranám í Bandaríkjunum þar sem réttarstaða fyrirtækja gagnvart stjórnarskránni er stórmál. Hér á landi hefur ekkert verið tekið kerfisbundið saman um þetta efni, þótt dómaframkvæmdin beri með sér að lögaðilum sé játuð vernd sumra mannréttindaákvæða. Ætlunin með rannsókninni er að greina með heildstæðum hætti hver staða lögaðila gagnvart mannréttindaákvæðum stjórnarskrárinnar nákvæmlega er.“
Eiríkur Jónsson
„Ætlunin með rannsókninni er að greina með heildstæðum hætti hver staða lögaðila gagnvart mannréttindaákvæðum stjórnarskrárinnar nákvæmlega er.“
Eiríkur Jónsson lektor er að ljúka við doktorsritgerð sína, rannsókn á mannréttindum lögaðila samkvæmt íslensku stjórnarskránni. Fjallað er um hugtökin lögaðili og mannréttindi og helstu álitamálin um mannréttindavernd lögaðila. Mannréttindaákvæði stjórnarskrárinnar eru tekin fyrir og þau ákvæði sem skapa helstu álitamálin með tilliti til lögaðila.
„Það er merkilegt hversu lítið hefur verið fjallað fræðilega um þetta efni í löndunum í kringum okkur, miðað við það hversu mörg Evrópuríki og raunar einnig alþjóðlegar stofnanir eru að glíma við þessa spurningu. Stundum hafa lögaðilum verið játuð mannréttindi án nægilegs rökstuðnings að mínu mati.“
Eiríkur segir niðurstöðu rannsóknarinnar vera margskipta og að álitamálin séu mörg. Dómafordæmi voru skoðuð til að komast að niðurstöðu með lagalegum rökum. Erfitt sé að draga saman niðurstöðu í stuttu máli en sumt, eins og eignarréttur, eigi óumdeilt við um lögaðila. Annað eigi alls ekki við, eins og ákvæði um frelsissviptingu eða bann við pyntingum. Mestu álitamálin séu um ákvæði tjáningarfrelsis og friðhelgi einkalífs.
„Það er auðvelt að færa rök að því að til dæmis stéttarfélög og félagasamtök þurfi að njóta tiltekinnar verndar til þátttöku í stjórnmálalegri umræðu en spurningin er hvar eigi að draga mörkin. Svörin við álitaefnunum um mannréttindi lögaðila hafa mikla raunhæfa þýðingu í ýmsu samhengi, til dæmis ef litið er til neyðarlaganna og hugsanlegrar lagasetningar vegna gengislánadómanna.“
Eiríkur hefur unnið að doktorsverkefni sínu samhliða fullu starfi sem lektor við Lagadeild og reiknar með að rannsóknin muni nýtast við kennslu í framtíðinni.
Leiðbeinandi: Björg Thorarensen, prófessor við Lagadeild.