„Jörðin - þessi allra dauðlegra sameiginlegi fararskjóti,“ kvað skáldið Jónas Hallgrímsson en jörðin var honum ævilangt rannsóknarefni og óþrjótandi brunnur skáldskapar. Þótt þessi fararskjóti sé grundvöllur alls lífríkisins er ferðalagið með honum alls ekki hættulaust. Vísindamenn í nútímanum nálgast fararskjótann með ýmsum hætti en Benedikt Halldórsson hefur rannsakað áhrif sterkra jarðskjálfta á Íslandi með það í huga að auka öryggi okkar á ferðalaginu.
„Á brotabeltum Suðurlands og Tjörness býr nútímasamfélag við ógn öflugra jarðskjálfta. Stórir jarðskjálftar, bæði á Íslandi og annars staðar í heiminum, hafa sýnt hversu berskjölduð samfélög eru fyrir öflugum yfirborðshreyfingum af völdum jarðskjálfta, líkt og þeim sem mældust 29. maí 2008 á Suðurlandi,“ segir Benedikt. Segja má að hann fylgi í fótspor skáldsins Jónasar sem tók saman Drög að jarðeldasögu Íslands á árunum 1840–1845 en hann ritaði líka sérstakan kafla um landskjálfta.
Benedikt Halldórsson
„Jarðskjálftar hafa neikvæð áhrif á efnahag, umhverfi og framtíðarþróun samfélagsins hér. Því er afar mikilvægt fyrir samfélagið í heild að halda slíkum áhrifum í lágmarki og draga um leið úr áhættu af völdum jarðskjálfta.“
„Jarðskjálftar hafa neikvæð áhrif á efnahag, umhverfi og framtíðarþróun samfélagsins hér. Því er afar mikilvægt fyrir samfélagið í heild að halda slíkum áhrifum í lágmarki og draga um leið úr áhættu af völdum jarðskjálfta,“ segir Benedikt.
Slíkt krefst að hans mati vandaðs mats á þeirri jarðskjálftavá eða þeirri hættu, sem mikil hreyfing af völdum jarðskjálfta veldur á yfirborði jarðar og er mikilvæg hönnunarforsenda mannvirkja á jarðskjálftasvæðum.
„Áhrif jarðskjálfta eru yfirleitt mest nálægt jarðskjálftasprungunni sjálfri og minnka hratt eftir því sem maður fer lengra frá henni. Þess vegna er svo mikilvægt í útreikningum á jarðskjálftaáhrifum nálægt jarðskjálftasprungum að taka tillit til þess að sprungan getur verið margir tugir kílómetra að lengd og að hún brotnar meira og minna öll. Það sem við tölum um sem skjálftamiðju, sem yfirleitt er táknuð með stjörnu á landakorti, er í raun bara staðurinn þar sem jarðskjálftinn hefst – þar sem jarðskorpan byrjar að brotna. Hún segir því bara lítinn hluta sögunnar og þess vegna þarf að nota eðlisfræðilegt líkan af jarðskjálftasprungu til þess að hægt sé að meta jarðskjálftaáhrif betur en áður.“
Benedikt segir að slíkt líkan verði þróað fyrir jarðskjálfta á Íslandi með því að bera það saman við jarðskjálftana á Suðurlandi árin 2000 og 2008. Þannig fáist heildstæðari mynd af áhrifum jarðskjálfta í næsta nágrenni við jarðskjálftasprungurnar sjálfar.
Meistaranemar vinna að verkefninu til þess að mjaka því áfram og mynda niðurstöður sem leiða til þess að greinar verði birtar í alþjóðlegum vísindatímaritum og á ráðstefnum. „Vonandi fáum við síðan næga rannsóknarstyrki til verkefnisins svo að við getum lokið því sem fyrst og þannig birt nýtt mat á jarðskjálftavá á Íslandi í heild sinni.“