Alexandra Kjeld, MS-nemi við Umhverfis- og byggingarverkfræðideild
„Verkefnið felst í að kanna losun metans frá minni urðunarstöðum á Íslandi sem ekki eru búin gassöfnunarkerfum og athuga sérstaklega oxun þess í yfirborðslagi á þessum stöðum, þ.e. hvernig örverur í jarðveginum nýta sér súrefni úr andrúmslofti til að oxa metanið í koltvísýring og vatn,“ segir Alexandra Kjeld, meistaranemi í umhverfisverkfræði, um lokaverkefni sitt.
Metan er ein mikilvirkasta gróðurhúsalofttegundin, talin um 25 sinnum öflugri en koltvísýringur, og myndast við rotnun lífræns úrgangs við loftfirrtar aðstæður. Rannsóknir hafa sýnt að aukið magn þess í andrúmslofti stuðlar að hnattrænni hlýnun og er því mikið til vinnandi að draga úr losun þess.
Hugmyndin að meistaraverkefninu kviknaði í framhaldi af öðru meistaraverkefni þar sem fram kom að söfnun hauggass væri á fæstum stöðum hér á landi tæknilega möguleg eða umhverfislega eða fjárhagslega hagkvæm. „Hins vegar liggja ekki fyrir neinar upplýsingar um það hversu mikið metan losnar frá yfirborðinu eða hvað gerist í raun í yfirborðslaginu,“ útskýrir Alexandra, sem vildi ráða bót á því.
Alexandra Kjeld
„Verkefnið felst í að kanna losun metans frá minni urðunarstöðum á Íslandi sem ekki eru búin gassöfnunarkerfum og athuga sérstaklega oxun þess í yfirborðslagi á þessum stöðum.“
Rannsóknin er sú fyrsta sinnar tegundar hér á landi og er unnin að frumkvæði Sambands íslenskra sveitarfélaga í samstarfi við Háskóla Íslands og verkfræðistofuna Eflu. „Þar sem metanlosun og -oxun eru mjög háðar veður- farsaðstæðum í hverju landi er áhugavert að sjá hvernig mælingar koma út í köldu og tempruðu úthafsloftslagi eins og á Íslandi,“ segir Alexandra.
Alexandra hefur m.a. mælt reglulega gassamsetningu á mismunandi dýpi í yfirborðslagi á urðunarstað að Fíflholti á Mýrum og er að vinna úr mælingunum. „Í niðurstöðunum koma fram fyrstu vísbendingar um hversu fær íslensk jarðefni eru raunverulega til að vinna hauggas, oxa metaninnihald þess og draga úr losun metans, en það er í samræmi við stefnu stjórnvalda um að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda. Þetta gildir raunar bæði um minni urðunarstaði, þar sem gassöfnun er ekki kostur, og um stærri urðunarstaði með gassöfnunarkerfum, þar sem sorp getur haldið áfram að mynda metan í töluverðu magni jafnvel í áratugi eftir að rekstri lýkur,“ segir Alexandra.
Hún vonast til að niðurstöðurnar gefi vísbendingar um hvaða staðbundnu og veðurfarslegu breytur skipta mestu máli svo að jarðvegsörverur geti oxað metan og að í framhaldinu verði hægt að þróa verklag við frágang urðunarstaða til að oxun metans í yfirborðsþekjunni verði sem mest og þar með losni gróðurhúsalofttegundir sem minnst út í andrúmsloftið.
Leiðbeinendur: Alexandre Cabral, prófessor við Háskólann í Sherbrooke í Kanada, Hrund Ólöf Andradóttir, dósent við Umhverfis- og byggingarverkfræðideild, Helga J. Bjarnadóttir, sviðsstjóri hjá Eflu, og Lúðvík E. Gústafsson, verkefnisstjóri hjá Sambandi íslenskra sveitarfélaga.