Jón Gunnar Bernburg, prófessor við Félags- og mannvísindadeild
Jón Gunnar Bernburg, prófessor í félagsfræði, hefur síðastliðin fjögur ár rannsakað búsáhaldabyltinguna í félagsfræðilegu ljósi. Í rannsókninni skoðar hann atburðina frá efnahagshruninu haustið 2008 fram til 26. janúar 2009 þegar ríkisstjórnin sagði af sér.
Jón segir kveikjuna að rannsókninni þá að mjög sjaldgæft sé að fjölmenn mótmæli gegn ríkisvaldi eigi sér stað í lýðræðisríkjum. Þetta hafi því verið kjörið tækifæri til að setja fram mikilvægar félagsfræðilegar spurningar um þau öfl sem valda viðamiklum mótmælum í velmegandi lýðræðisríkjum. „Þegar kreppan skall á var ég að rannsaka málefni sem tengjast ójöfnuði og upplifun fólks á óréttlæti og svo kom þessi kreppa og mér fannst alveg tilvalið að snúa mér að því að skoða mótmælin,“ segir Jón.
Jón Gunnar Bernburg
Jón Gunnar hefur síðastliðin fjögur ár rannsakað búsáhaldabyltinguna í félagsfræðilegu ljósi. Í rannsókninni skoðar hann atburðina frá efnahagshruninu haustið 2008 fram til 26. janúar 2009 þegar ríkisstjórnin sagði af sér.
Jón segir framkvæmd rannsóknarinnar margþætta. „Ég var með sagnfræðileg gögn og spurningalistakönnun fyrir 600 manna líkindaúrtak á höfuðborgarsvæðinu. Einnig greindi ég og skoðaði ræður sem haldnar voru í mótmælunum og blaðagreinar sem talsmenn mótmælanna skrifuðu til þess að reyna að ná fram mynd af orðræðunni á þessum tíma. Við tókum líka viðtöl við mótmælendur og þá sem skipulögðu mótmælin og skrifuðu greinar í blöðin,“ segir Jón um rannsókn sína og samstarfsmanna.
Jón segir meginniðurstöðu rannsóknarinnar vera þá að efnahagslegir þættir virðist ekki hafa virkjað fólk til þátttöku í mótmælunum. „Fólkið sem tók þátt í þeim var ekki endilega búið að tapa meira en aðrir eða skuldaði meira en aðrir. Það voru aðallega hugmyndafræðilegir þættir sem virkjuðu fólk til að mótmæla. Ég tengi það við það sem ég kalla hugmyndafræðilega römmun, sem átti sér stað á þessu tímabili, það hvernig kreppan eða bankahrunið er rammað inn í umræðuna haustið 2008. Það er það sem virkjaði fólk til að mótmæla, ekki efnahagslegt tap,“ segir Jón.
Aðspurður um gildi rannsóknarinnar fyrir samfélagið í heild segir Jón Gunnar rannsóknina varpa ljósi á almennar skýringar á fjöldauppþotum og byltingum. „Þetta hjálpar okkur að skilja hvernig bylting getur orðið í þróuðum lýðræðisríkjum.“