Heimspekin hefur að geyma fjölmargar hefðir til þess að takast á við mikilvægar spurningar um veruleikann og tilvist mannsins. Ein þeirra er efahyggja, sem á sér nærri 2500 ára sögu. Hún er meðal viðfangsefna Svavars Hrafns Svavarssonar, prófessors í heimspeki og forseta Sagnfræði- og heimspekideildar.
„Rannsóknir mínar tilheyra tveimur sviðum, heimspeki og klassískum fræðum, þar sem fengist er við heim Forngrikkja og Rómverja og krefjast því þekkingar á forngrísku og latínu. Hluti þessara rannsókna fjallar um svokallaða pyrrhonska efahyggju eða pyrrhonisma. Þetta er forngrísk heimspeki sem spannar hálft árþúsund, hefst með Pyrrhoni á 4. öld fyrir Krist og lýkur með ritum eftir Sextos Empeirikos um 200 eftir Krist,“ útskýrir Svavar.
Svavar Hrafn Svavarsson
„Rannsóknir mínar tilheyra tveimur sviðum, heimspeki og klassískum fræðum, þar sem fengist er við heim Forngrikkja og Rómverja og krefjast því þekkingar á forngrísku og latínu. Hluti þessara rannsókna fjallar um svokallaða pyrrhonska efahyggju eða pyrrhonisma.“
Svavar segir hina pyrrhonsku efahyggju byggjast á safni hugmynda um möguleika mannsins á því að öðlast þekkingu á heiminum. „Þar er spurt hvort eitthvað geti komið í staðinn fyrir skoðun og gegnt sama hlutverki; hvort skoðanir okkar, sem við teljum væntanlega vera sannar, stuðli að sálarangist – ekki vegna innihalds skoðananna heldur gerðarinnar. Þá er einnig spurt hvort efahyggja geti jafnvel
bætt ástand mannsins. En umfram allt er spurt um forsendur okkar þegar við segjumst vita eitthvað og hvað geti komið í veg fyrir að maðurinn sem skynsemisvera neyðist til að fresta því að fella dóma um mál. Pyrrhonistinn finnur ekkert til að koma í veg fyrir það,“ segir Svavar.
Svavar segist í rannsóknum sínum hafa túlkað heimspeki Pyrrhons á nýjan hátt og lesið nýja merkingu úr umdeildum textum. „Ég hef einnig reynt að skilja og skýra þekkingarfræðilegar forsendur fyrir efahyggju Sextosar og hvers vegna hann gefur til kynna að sá sem fylgir honum að málum sé líklegri til að öðlast sálarró en sá sem gerir það ekki. En núna fæst ég við þann vanda efahyggju sem við getum kallað siðferðilegan: Á hvaða forsendum breytir sá sem hefur ekki skoðanir heldur frestar dómi? Hvers konar manneskja er það?“ spyr Svavar og skilur okkur eftir full efasemda.