Helgi Gunnlaugsson, prófessor við Félags- og mannvísindadeild
„Ólíkar skoðanir eru uppi meðal almennings um hvaða refsingar eru tilhlýðilegar í málum er varða kynferðisbrot gegn börnum og efnahagsbrot,“ segir Helgi Gunnlaugsson, prófessor í félagsfræði, sem hefur rannsakað hvort afstaða almennings sé harðari en dómara í fyrrnefndum málaflokkum.
Rannsókn Helga ber heitið „Vilja Íslendingar harðari refsingar en dómarar fyrir efnahagsbrot og kynferðisbrot gegn börnum?“ Rannsóknin er unnin í samstarfi við Félagsvísindastofnun. „Í henni voru þessar tvær tegundir brota teknar fyrir í sex rýnihópum í lok maí 2011, þ.e. efnahagsbrot í banka og kynferðisbrot fullorðins karlmanns gagnvart stúlkubarni. Er afstaða þátttakenda í rýnihópunum harðari en dómara?“ spyr Helgi.
Helgi Gunnlaugsson
„Ólíkar skoðanir eru uppi meðal almennings um hvaða refsingar eru tilhlýðilegar í málum er varða kynferðisbrot gegn börnum og efnahagsbrot.“
Helgi segir að rúmlega helmingur þátttakenda í rýnihópunum hafi valið lengri fangelsisrefsingu í kynferðisbrotamálinu en dómararnir og um þriðjungur í efnahagsbrotinu. „Jafnframt valdi um þriðjungur þátttakenda í báðum málunum ekki fangelsi heldur meðferð, sekt eða miskabætur,“ útskýrir Helgi.
Helgi bendir á að viðhorfsmælingar sem byggjast á símakönnunum hafi sýnt að Íslendingar telji refsingar almennt of vægar. „Rannsóknir sem byggjast á fleiri aðferðum benda þó til þess að afstaðan sé ekki jafn eindregin og símakannanirnar gefa til kynna. Í rannsókn Norræna sakfræðiráðsins á afstöðu borgaranna til refsinga, sem ég tók þátt í, var byggt á nokkrum aðferðum. Í fyrsta lagi var settur saman hópur dómara sem tók afstöðu til sjö afbrotamála út frá atvikslýsingu. Í öðru lagi fór fram póstkönnun þar sem svarendur tóku afstöðu til sömu afbrotamála og dómararnir. Í þriðja lagi voru settir saman tólf rýnihópar þar sem þátttakendur tóku afstöðu til eins tiltekins afbrotamáls úr póstkönnuninni. Í ljós kom að bæði svarendur í póstkönnuninni og þátttakendur í rýnihópunum höfðu tilhneigingu til að vanmeta refsiákvarðanir dómara og völdu sjálfir dóma sem að jafnaði voru vægari en dómaranna,“ bendir Helgi á.