Vísindamenn bæði í Evrópu og Bandaríkjunum hafa í mörg ár rannsakað hvort flugmenn, flugfreyjur og flugþjónar eigi frekar á hættu að fá krabbamein en aðrir hópar. Í hópi þessara vísindamanna er Vilhjálmur Rafnsson, prófessor við Læknadeild.
Vilhjálmur Rafnsson
„Flugáhafnir fljúga í svo mikilli hæð að þær verða fyrir svokallaðri geimgeislun. Geimgeislun er sérstök gerð af jónandi geislun sem stafar að stórum hluta til frá svokölluðum nevtrónum, en nevtrónur hafa meiri líffræðilega virkni en gammageislun eða röntgengeislun.“
„Flugáhafnir fljúga í svo mikilli hæð að þær verða fyrir svokallaðri geimgeislun. Geimgeislun er sérstök gerð af jónandi geislun sem stafar að stórum hluta til frá svokölluðum nevtrónum, en nevtrónur hafa meiri líffræðilega virkni en gammageislun eða röntgengeislun. Flugáhafnir verða einnig fyrir truflun á dægurklukkunni. Spurningin er því hvort þessir þættir geti leitt til krabbameins en stöðugt eru að koma fram nýjar vísbendingar þar um,“ útskýrir Vilhjálmur, sem hefur sérhæft sig í faraldsfræðirannsóknum, rannsóknum sem snúa að útbreiðslu og orsökum sjúkdóma hjá hópum manna, og áhrifum ytra umhverfis á heilsufar.
Vilhjálmur bendir á að nota þurfi faralds- fræðilegar aðferðir þegar athugað er hvort það geti leitt til krabbameins þegar fólk er útsett fyrir hlutum eins og geimgeislun. „Það getur tekið langan fylgitíma að athuga hvort tengsl eru á milli útsetningarinnar og krabbameins og mjög mikilvægt er að gæta að hvort aðrir þættir hafi einnig áhrif,“ segir Vilhjálmur. Hann bætir við að þar sem flugáhafnir séu ekki fjölmennar starfsstéttir í hverju landi hafi tekist náin samvinna innan alþjóðlegs hóps vísindamanna í því augnamiði að auka tölfræðilegan styrk rannsóknanna.
Nýleg rannsókn vísindahópsins náði til 94 þúsund flugmanna, flugfreyja og flugþjóna í tíu löndum. „Niðurstöður hennar benda ekki til þess að flugáhafnir séu í stórfelldri hættu á að fá krabbamein vegna geimgeislunarinnar. Þó varð vart við aukna hættu á sortuæxlum hjá áhöfnunum og brjóstakrabbameini meðal flugfreyja en ekki hefur tekist að skýra þetta,“ segir Vilhjálmur og bætir við að afar mikilvægt sé að halda áfram rannsóknum á því hvort heilsufarsáhætta fylgi því að starfa í flugvélum.