„Þó að bundið mál hafi lengi verið rannsakað og mikið um það skrifað eru enn eyður í þekkingu okkar á því og ýmis grundvallarrit eru svo gömul að þau taka hvorki mið af ungum kveðskap né nýrri kenningum og rannsóknum í málvísindum. Með því að fylla í eyðurnar eykst skilningur okkar á tungumálinu og á því hvað bundið mál getur sagt okkur um þróun þess.“
Þetta segir Bjarki Karlsson, doktorsnemi í íslenskri málfræði, sem vill með rannsóknum sínum auka þekkingu á mál- og menningarsögu. Í því skyni kannar hann hrynjandi, ljóðstafi og rím í bundnu máli frá siðaskiptum til okkar tíma. Hann leitar ekki aðeins fanga í kveðskap á íslensku heldur einnig færeysku.
Bjarki Karlsson
„Þó að bundið mál hafi lengi verið rannsakað og mikið um það skrifað eru enn eyður í þekkingu okkar á því og ýmis grundvallarrit eru svo gömul að þau taka hvorki mið af ungum kveðskap né nýrri kenningum og rannsóknum í málvísindum.“
Það gæti glatt marga að sérstaklega er hugað að dægurlagatextum sem hafa lítt verið rannsakaðir en geta í krafti útbreiðslu sinnar haft veruleg áhrif á bragvitund almennings, að mati Bjarka.
Bjarki nálgast viðfangsefnið með nokkuð sérstæðum hætti því að samfara því að hafa sérhæft sig í málinu og meðferð þess í kveðskap er hann menntaður í kerfisfræði og hefur unnið við gagnagrunna og smíði hugbúnaðar. „Ég nýti vel fyrri menntun og starfsreynslu sem kerfisfræðingur til að sýsla með rannsóknargagnagrunna og forrita máltæknilausnir á borð við sjálfvirka braggreiningu. Þetta gerir mér kleift að vinna með margfalt stærra gagnasafn en ella,“ segir Bjarki.
Bjarki hefur áður tekið þátt í tveimur rannsóknarverkefnum þar sem byggð voru upp kvæðatextasöfn í miklum gagnagrunnum. „Ég sá þá tækifæri til þess að samkeyra upplýsingar, bæta þær og auka og nota sem inntaksgögn í tölfræðilega rannsókn á bragfræði og þróun hennar og þar með tungumálsins sjálfs,“ segir Bjarki þegar hann víkur að hugmyndinni að verkefni sínu.
Óhætt er að segja að verkið eigi vel við hann því það sameinar áhuga hans á sögulegum málvísindum, hljóðkerfisfræði, bragfræði og færeysku. „Þekking sem ég hef aflað mér á þessum sviðum nýtist mér í rannsókninni.“
Færa má að því rök að það hafi orðið Bjarka kveikjan að eigin kvæðasafni, Árleysi alda, sem færði honum Bókmenntaverðlaun Tómasar Guðmundssonar í fyrra, að hann kafaði með þessum hætti í hyldýpi íslenskrar ljóðagerðar. Í kvæðasafninu yrkir Bjarki inn í kviku samtímans, en samt í anda gamalla meistara, undir hefðbundnum og fornum bragarháttum oft og tíðum. Hann gæðir ljóðin auknu lífi með nýju og afar fersku myndmáli. Í umsögn dómnefndar er talað um óvenju vel heppnaða blöndu af húmor, fornum bragarháttum og samfélagsádeilu. Kvæðasafnið hefur hlotið afar góðar viðtökur og verið meðal söluhæstu bóka frá útgáfu en það er afar fátítt þegar ljóðabók á í hlut.
Leiðbeinendur: Kristján Árnason, prófessor við Íslensku- og menningardeild, Sveinn Yngvi Egilsson prófessor, við Íslensku- og menningardeild, Ragnar Ingi Aðalsteinsson, aðjunkt við Kennaradeild, og Turið Sigurðardóttir, prófessor við Fróðskaparsetur Færeyja.