Kesara Margrét Jónsson, prófessor í Líf- og umhverfisvísindadeild
Kesara Margrét Jónsson, prófessor í Líf- og umhverfisvísindadeild, vinnur þessa dagana að því að „endurskoða“ íslenska birkið. „Eldri rannsóknir okkar á íslenska birkinu sýna fram á að tegundirnar birki (Betula pubescens) og fjalldrapi (Betula nana) hafa blandast á Íslandi. Þessi kynblöndun er tiltölulega tíð, þ.e. hún nær til um tíu prósenta birkiplantna á landinu og þannig má líta á Ísland sem blendingssvæði (e. hybrid zone) hvað bjarkartegundir varðar,“ segir Kesara.
Kesara Margrét Jónsson
„Eldri rannsóknir okkar á íslenska birkinu sýna fram á að tegundirnar birki (Betula pubescens) og fjalldrapi (Betula nana) hafa blandast á Íslandi.“
„Það merkilega við þessa tegundablöndun íslenska birkisins er það að blendingurinn er ekki ófrjór eins og búist var við. Blendingarnir geta þess vegna myndað afkvæmi með birki eða fjalldrapa og þar af leiðandi flyst erfðaefni á milli tegundanna. Við höfum sýnt fram á að útlit íslensks birkis hefur að mestu orðið til vegna þessa genaflæðis,“ segir Kesara.
Að sögn Kesöru er nú verið að leita svara við því hvort þessi erfðablöndun hafi staðið yfir um langt skeið eða sé nýtt fyrirbæri. Fyrstu niðurstöður benda til þess að blöndunin hafi staðið lengi yfir enda hafa ummerki erfðablöndunar fundist frá forsögulegum tímum, alveg frá fyrstu árþúsundum nútíma.
Með rannsókninni er einnig ætlunin að svara því hvort erfðabreytileiki íslenska birkisins á okkar tímum sé landsvæðisbundinn. Kesara segir að rannsóknahópur hennar hafi byrjað að kanna breytileika í kjarnaerfðamengi með sameindaerfðafræðilegum aðferðum og fyrstu niðurstöður bendi til þess að genaflæði vegna kynblöndunar sé svo mikið að sundurgreining eftir landsvæðum sé ekki augljós. „Hins vegar hafa eldri rannsóknir okkar sýnt fram á að grænukornaerfðamengið, sem er varðveitt og er móðurerfðir í eðli sínu, hefur geymt vel sögu um landsvæðaskiptingu og uppruna íslenska birkisins.“