Martin Nouza, doktorsnemi við Líf- og umhverfisvísindadeild
„Á Íslandi eru yfir 10.500 frístundahús eða sumarhús í eigu einstaklinga og um 3.000 í eigu stéttarfélaga. Ferðamennska tengd frístundahúsum er því einn stærsti þáttur innlendrar ferðamennsku á Íslandi og hefur mikil áhrif bæði í dreifbýli og þéttbýli,“ segir Martin Nouza, doktorsnemi í ferðamálafræði, sem rannsakar áhrif frístundahúsa á efnahag, samfélag og umhverfi á Íslandi.
Martin er frá Tékklandi og segir að í heimalandi sínu sé löng hefð fyrir frístundahúsum. Það hafi komið honum á óvart hversu mörg slík væru hér á landi og þar sem fyrirbærið hafi lítið verið rannsakað hér hafi hann nýtt tækifærið og sökkt sér í efnið.
Martin Nouza
„Á Íslandi eru yfir 10.500 frístundahús eða sumarhús í eigu einstaklinga og um 3.000 í eigu stéttarfélaga. Ferðamennska tengd frístundahúsum er því einn stærsti þáttur innlendrar ferðamennsku á Íslandi og hefur mikil áhrif bæði í dreifbýli og þéttbýli.“
Martin bendir á að þrátt fyrir að uppbygging frístundahúsa hafi hafist mun síðar hér en annars staðar á Norðurlöndum sé slík byggð orðin álíka þétt, miðað við mannfjölda, og í Danmörku en um helmingi minni en í Noregi, Svíþjóð og Finnlandi. Allt bendi til áframhaldandi fjölgunar sumarhúsa hér á landi. „Það hefur komið í ljós í rannsókninni að bæði fyrirtæki og sveitarfélög geta notið góðs af frístundahúsabyggð. Hún getur hins vegar einnig haft neikvæð áhrif sem lýsa sér í of þéttri byggð, mengun, vatnsskorti og áhrifum á þróun samfélagsins. Ég tel að hægt sé að nýta frístundabyggð til ákjósanlegrar byggðaþróunar í dreifbýli á Íslandi ef uppbyggingunni er stjórnað skynsamlega. Þó má líklegast búast við því að frístundabyggð nái einungis að stuðla að breytingum í hinum dreifðari byggðum í þeim sveitarfélögum sem búa við gott aðgengi og góða þjónustu,“ bendir Martin á.
Martin segir rannsóknina leggja grunn að frekari rannsóknum á þessu sviði í framtíðinni. „Í doktorsritgerðinni verður einnig að finna ábendingar til stjórnvalda og sveitarfélaga, sem byggðar eru á niðurstöðum rannsóknanna, um það hvernig nota megi frístundabyggð til sjálfbærrar þróunar byggðar í dreifbýli. Því hefur rannsóknin ótvírætt hagnýtt gildi,“ segir Martin að lokum.
Leiðbeinandi: Rannveig Ólafsdóttir, dósent við Líf- og umhverfisvísindadeild