Skip to main content

Uppruni Grænlendinga

Óskar Bjarni Skarphéðinsson, MA-nemi við Félags- og mannvísindadeild

Erfðafræðilegur uppruni Grænlendinga er rannsóknaviðfangsefni Óskars Bjarna Skarphéðinssonar, meistaranema í mannfræði. „Grænlendingar eru afkomendur inúíta sem tilheyrðu svokallaðri Thule-menningu. Hún breiddist út frá Alaska fyrir um 1100 árum og til Grænlands fyrir um 800 árum. Fyrir var Dorset-menningin nyrst í Kanada og á Grænlandi og hún hopaði fyrir Thule-menningunni samkvæmt fornleifarannsóknum. Fyrir rúmlega 1000 árum námu norrænir menn land syðst á Grænlandi en Dorset-samfélagið var nyrst í landinu. Það er ekki vitað hvort víkingarnir hafi blandast við Dorsetfólkið eða inúítana,” útskýrir Óskar og bætir við: „Meginmarkmið rannsóknarinnar er að reyna að útskýra erfðafræðilega blöndun Grænlendinga bæði innbyrðis og við aðra utanaðkomandi hópa, s.s. í Ameríku.“

Óskar Bjarni Skarphéðinsson

Erfðafræðilegur uppruni Grænlendinga er rannsóknaviðfangsefni Óskars Bjarna Skarphéðinssonar, meistaranema í mannfræði.

Óskar Bjarni Skarphéðinsson

Erfðaefnið sem hann vinnur með í rannsókninni er úr núlifandi Grænlendingum og er geymt í gagnagrunni Íslenskrar erfðagreiningar Rannsóknargögnin eru að hluta til frá rannsókn leiðbeinanda hans, Agnars Helgasonar, en henni var m.a. ætlað að sanna eða afsanna kenningu Vilhjálms Stefánssonar landkönnuðar um ljóshærða eskimóa. „Í niðurstöðum Agnars komu þó ekki fram svör við spurningum um ljóshærða eskimóa og hver afdrif norrænna manna á Grænlandi voru eftir 1408,“ útskýrir Óskar og því ákvað hann að leita svara við þeim. Rannsóknaraðferð Óskars er sérstök að því leyti að hann notast við allt erfðamengið en fyrri erfðafræðilegar rannsóknir hafa aðallega notast við Y-litninga og hvatberaerfðaefni.

Óskar hlaut styrk til verkefnisins úr Rannsóknasjóði Rannís 2012. Hann segist gjarnan vilja svara spurningum eins og þeim hversu skyldir Grænlendingar eru Evrópubúum og hópum í Ameríku og Síberíu. Finnist svarið við því muni það væntanlega geta varpað skýrara ljósi á sögu fólksflutninga til forna. Hann vonast til þess að ljúka rannsókninni vorið 2013 og að fá niðurstöðurnar birtar í virtu vísindatímariti. Leiðbeinandi: Agnar Helgason, vísindamaður hjá Íslenskri erfðagreiningu og rannsóknaprófessor við Háskóla Íslands.