Skoðar sveitarvist íslenskra borgarbarna

Jónína Einarsdóttir, prófessor við Félags- og mannvísindadeild

Margir sem komnir eru yfir fertugt hafa reynslu af því að hafa dvalið í sveit hjá ættingjum eða vandalausum til lengri eða skemmri tíma. Þessi siður er viðfangsefni Jónínu Einarsdóttur, prófessors í mannfræði. „Ætlunin er að skoða það samfélag sem skóp þennan sið og hvernig hann breyttist í tímans rás með breyttum aðstæðum og nýjum hugmyndum um uppeldi barna og vernd þeirra,” segir Jónína.

Jónína Einarsdóttir

Hugmyndin að verkefninu kviknaði út frá rannsóknum Jónínu á mansali barna í Gíneu-Bissá. „Við þá vinnu áttaði ég mig á því að siðir sem líkjast þeim sið að senda börn í sveit eru gjarnan flokkaðir sem mansal. Siðirnir fela í sér að barn flytur tímabundið án samfylgdar foreldris eða löggilds forráðamanns,“ segir Jónína en tekur þó fram að ekki sé rétt að blanda uppeldishefðum eins og þeim að senda börn í sveit við mansal – sem er alvarlegur glæpur.

Jónína bendir á að sú venja að senda börn í sveit hafi lítið verið rannsökuð en fjölmargir hafi reynslu af henni. „Það er greinilegt að minningarnar eru misgóðar – allt frá því besta til hins versta. Jafnframt voru mörg börn send í sveit sem barnaverndarúrræði,“ segir Jónína og bætir við að siðurinn sé einnig áhugaverður m.t.t. samskipta fólks úr bæjum og sveitum og út frá kynjafræðilegu sjónarhorni.

Jónína segir að takmarkaðar upplýsingar liggi fyrir um hversu mörg börn voru send í sveit á síðustu öld. „Heimildir gefa vísbendingu um að rétt innan við helmingur reykvískra barna hafi verið sendur í sveit á fjórða áratugnum og allt að þrír fjórðu á eftirstríðsárunum. Börnunum fækkaði nokkuð á síðari hluta áttunda áratugarins en þó sérstaklega þeim níunda,“ bendir Jónína á og bætir við að mun fleiri drengir en stúlkur hafi verið sendir í sveit.