Jón Ragnar Ragnarsson, MA-nemi við Sagnfræði- og heimspekideild
„Fólk án ríkisfangs nýtur ekki mannréttinda og fyrst flóttamenn hafa engan rétt til stjórnmálaþátttöku er mjög erfitt fyrir þá að leita réttar síns. Það þýðir að mannréttindi gilda aðeins fyrir borgara og þjóna þar með ekki ætluðu hlutverki sínu.“ Þetta segir Jón Ragnar Ragnarsson, meistaranemi í heimspeki, sem rannsakaði hælisleitendur á Íslandi. Hann skoðaði stöðu þeirra og hvort skrif heimspekinganna Hönnuh Arendt og Giorgios Agamben, sem segja að flóttamenn séu réttindalitlir og settir út á jaðar samfélagsins, eigi við hér á landi.
„Ég hef mikinn áhuga á heimspeki sem lýtur að samfélagsmálum og stjórnmálum, sérstaklega samtímaheimspeki,“ segir Jón. Þar er oft unnið með nýstárlega nálgun að réttlætishugtakinu. „Það má segja að með þeirri stjórnskipan sem við höfum valið okkur sjáum við móta fyrir þeirri réttlætishugmynd sem við teljum sanngjarna. Þau lög sem við búum við reynast aftur á móti oft mótsagnakennd og sum virðast ganga þvert á það sem við höfum samþykkt.“ Ein leið til að skoða þetta misræmi sé að athuga hverjir eru á jaðri samfélagsins og hvers vegna.
Jón Ragnar Ragnarsson
„Ég hef mikinn áhuga á heimspeki sem lýtur að samfélagsmálum og stjórnmálum, sérstaklega samtímaheimspeki,“ segir Jón. Þar er oft unnið með nýstárlega nálgun að réttlætishugtakinu.
„Ég held að heimspeki geti átt mikið erindi við samfélagsumræðuna,“ segir Jón. „Arendt breytir skilgreiningunni á heimspeki sem fræðigrein sem þjónar sannleikanum og vill sjá frumhlutverk hennar snúa að heiminum sjálfum – að gera hann að betri stað.“
Jón telur engan vafa á því að það sem Arendt segir einkenna ríkisfangsleysi og takmörkun mannréttinda eigi við hælisleitendur á Íslandi. „Í raun eru takmarkanir mannréttinda augljósar. En réttindin eru ekki það eina sem skiptir máli heldur sú útilokun sem flóttamenn verða fyrir þegar þeir koma hingað. Þeir vilja vinna og læra og taka þátt í samfélaginu. Þeir vilja leggja eitthvað til og tala mikið um það sjálfir.“
Um þýðingu rannsóknarinnar segir Jón: „Í þessu, eins og öðru, er heimspekin ágætt tól til þess að benda á raunverulega merkingu þess sem fer fram í samfélaginu. Í málefnum hælisleitenda verðum við að gera það en það felur í sér að athuga hvað þýðir að geyma hælisleitendur á gistiheimilinu Fit og gefa þeim takmörkuð virkniúrræði og tækifæri.“
Leiðbeinandi: Sigríður Þorgeirsdóttir, prófessor við Sagnfræði- og heimspekideild.