Þuríður Elísa Harðardóttir, MA-nemi við Sagnfræði- og heimspekideild
„Rannsóknin snýst um að skrásetja eyðibýli og önnur yfirgefin íbúðarhús í sveitum landsins og stuðla þannig að því að bjarga áhugaverðum og byggingarsögulega mikilvægum húsum, auk þess að skrá umfang og menningarlegt vægi þeirra,“ segir Þuríður Elísa Harðardóttir, MA-nemi í fornleifafræði. Hún fór í fyrrasumar ásamt samstarfsmönnum sínum og safnaði gögnum um mikinn fjölda eyðibýla. Eyðibýli – áhugamannafélag stendur fyrir verkefninu en þeir sem vinna það eru m.a. nemendur í arkitektúr við Listaháskóla Íslands og í verkfræði og fornleifafræði við Háskóla Íslands. Verkefnið hefur vakið mikla athygli og hefur nú þegar hlotið styrk frá Nýsköpunarsjóði námsmanna, Húsafriðunarnefnd, mennta- og menningarmálaráðuneytinu og sveitarfélögum.
„Ég vann lokaritgerð mína í fornleifafræði um eyðibýli en leiðbeinandi minn í því verkefni var Gavin Lucas, prófessor í fornleifafræði. Hann hafði, ásamt Elínu Ósk Hreiðarsdóttur fornleifafræðingi, stutt þá hugmynd að úttektin um eyðibýlin næði aukinni sögulegri og menningarlegri dýpt. Ég var fengin í verkefnið í kjölfarið til að rækja það hlutverk,“ segir Þuríður.
Þuríður Elísa Harðardóttir
„Rannsóknin snýst um að skrásetja eyðibýli og önnur yfirgefin íbúðarhús í sveitum landsins og stuðla þannig að því að bjarga áhugaverðum og byggingarsögulega mikilvægum húsum, auk þess að skrá umfang og menningarlegt vægi þeirra.“
Í sumar voru skráð 236 eyðibýli á Vestur- og Norðausturlandi en áður höfðu 103 hús verið skráð á Suður- og Suðausturlandi. Húsunum eru gerð skil í sérstökum ritum, Eyðibýli á Íslandi. Út eru komin þrjú hefti en ætlunin er að út komi rit fyrir hvern landshluta. Þuríður og samstarfsmenn hennar hafa tekið fjöldamargar listrænar ljósmyndir af eyðibýlum sem birtar eru í þessum ritum. „Hvert hús fyrir sig fær sína eigin umfjöllun í ritunum.“
Þuríður segir að tilfinningarnar sem blossi upp andspænis yfirgefnum húsum fari eftir þeim sjálfum. „Sum húsanna hafa góðan anda en önnur ekki og hugurinn reikar. Við að sjá yfirgefin eldhúsbúnað eða jakka, sem hefur hangið á sama snaganum í ótal ár, veltir maður því fyrir sér hvers vegna þetta hafi verið skilið eftir. Ég held að yfirgefin hús láti engan ósnortinn.“
Þuríður segist vonast til að með tímanum náist að rannsaka eyðibýli á landinu öllu og mynda þannig heildstæðan gagnagrunn um öll yfirgefin hús en slíkur gagnagrunnur hefur ekki verið til. „Verkefnið stuðlar vonandi að varðveislu og viðhaldi menningarminja sem hverfa ella með tímanum.“
Þátttakendur í verkefninu voru, auk Þuríðar Elísu: Axel Kaaber, BA í arkitektúr frá Listaháskóla Íslands, Bergþóra Góa Kvaran, nemi í arkitektúr við Listaháskóla Íslands, Birkir Ingibjartsson, BS í verkfræði frá Háskóla Íslands og BA í arkitektúr frá Listaháskóla Íslands, Hildur Guðmundsdóttir, nemi í arkitektúr við Listaháskóla Íslands, Olga Árnadóttir, nemi í arkitektúr við Listaháskóla Íslands, Sólveig Guðmundsdóttir Beck, doktorsnemi í fornleifafræði við Háskóla Íslands, og Steinunn Eik Egilsdóttir, BA í arkitektúr frá Listaháskóla Íslands.
Umsjónarmenn: Sigbjörn Kjartansson, Glámu-Kím arkitektum, og Gísli Sverrir Árnason, R3-Ráðgjöf.