Jón Einar Jónsson, forstöðumaður Rannsóknaseturs Háskóla Íslands á Snæfellsnesi, og Arnþór Garðarsson, prófessor emeritus Verkfræði- og náttúruvísindasvið
Þegar rölt er með fram sjó hér við land, þar sem klappir eða klettar ná upp úr honum nærri ströndinni, má ósjaldan sjá dökka og tignarlega fugla standa á efstu snösinni og þenja út vængina sem mest þeir mega. Þarna messa þeir líkt og prestur í stól sem breiðir út armana frammi fyrir söfnuðinum. Þetta er dílaskarfur sem svona lætur en talið er að með þessu þurrki hann vængina eftir kafsund sem oftast er á grunnsævi. Dílaskarfurinn, sem hefur lengi verið til rannsóknar hjá Háskóla Íslands, er duglegur fugl og fengsæll enda býsna slyngur kafari. Hann er afar algengur við strendur landsins og raunar víða um heim. Íslenski stofninn er hins vegar einangraður og hefur því nokkra sérstöðu.
„Dílaskarfur sést vel og talningarnar eru því einfaldar, þá er líka auðvelt að telja hreiðrin,“ segir Arnþór Garðarsson, prófessor emeritus, sem unnið hefur að rannsóknum á þessum fugli í áraraðir, nú síðast ásamt Jóni Einari Jónssyni, fræðimanni hjá Háskóla Íslands. Arnþór taldi dílaskarf með jöfnu millibili frá árinu 1975 allt til ársins 1993. „Það ár varð hrun sem leiddi til þess að talið var árlega eftir það,“ segir Arnþór.
Jón Einar Jónsson
„Dílaskarfur sést vel og talningarnar eru því einfaldar, þá er líka auðvelt að telja hreiðrin,“
Jón Einar Jónsson kom inn í verkefnið með Arnþóri haustið 2008 en hann starfar á Rannsóknasetri Háskóla Íslands á Snæfellsnesi. Þar með má segja að rannsóknin hafi farið heim til skarfanna, sem eru áberandi í umhverfinu þar, auk þess sem þeir hafa oft ratað á diskinn hjá íbúum á nesinu.
Eftir hrun stofnsins árið 1993 hefur dílaskarfur verið í vexti á nýjan leik en einfalt er að meta stofnferli þessa grunnsjávarfugls. Í því efni er átt við stofnstærð og aldursdreifingu og breytingar á henni. Þetta er gert með talningum á fugli og einnig með talningu á hreiðrum. Jón Einar segir að við talningu að hausti sé tekið mið af hlutfallinu á milli fjölda unga og eldri fugla og að vori sé metinn fjöldi ársgamalla ungfugla, geldfugla og fullorðinna varpfugla.
„Á rannsóknartímanum hefur hreiðrum fjölgað úr tvö þúsund árin 1994 til 1995 yfir í fimm þúsund hreiður árið 2010,“ segir Jón Einar og bætir því við að umhverfisáhrif eins og veður, búsvæði og fæðuframboð hafi veruleg áhrif á stofninn.
Það er því ljóst að dílaskarfurinn á ekki í sömu kreppu og sjófuglar á borð við lunda og kríu.Vísindamennirnir sem kanna lýðfræðina í heildarstofni dílaskarfsins bera hana þannig saman við fæðuframboð og fyrir liggur að dílaskarfurinn hefur aðgang að tryggari fæðu á grunnsævi en áðurnefndir sjófuglar. „Stofnferli dílaskarfs og afdrif hans eru þannig trúlega góður áviti á lífríki grunnsævis hér við landið,“ segir Jón Einar.