Tómas Guðbjartsson, prófessor við Læknadeild og hjartaskurðlæknir
„Fyrsta opna hjartaskurðaðgerðin var gerð á Íslandi þann 14. júní 1986. Síðan hafa rúmlega 5.300 hjartaaðgerðir verið framkvæmdar hér á landi en á hverju ári eru gerðar í kringum 200 til 250 hjartaaðgerðir á fullorðnum og 10 til 15 aðgerðir á börnum,“ segir Tómas Guðbjartsson, prófessor við Læknadeild og hjarta- og lungnaskurðlæknir.
Fyrir sex árum hófst á Landspítala umfangsmikil rannsókn á árangri opinna hjartaskurðaðgerða sem fjöldi lækna, læknanema og hjúkrunarfræðinga hefur tekið þátt í. Tómas segir að um brýnt verkefni sé að ræða þar sem fáar rannsóknir voru áður til um árangur opinna hjartaaðgerða hér á landi.
Tómas Guðbjartsson
Hátt í þúsund hjartaaðgerðir hafa þegar verið skráðar í rafrænan gagnagrunn og upplýsingar úr honum notaðar til að meta árangur aðgerðanna.
Hátt í þúsund hjartaaðgerðir hafa þegar verið skráðar í rafrænan gagnagrunn og upplýsingar úr honum notaðar til að meta árangur aðgerðanna. „Afdrif sjúklinganna og fylgikvillar sem komið hafa upp eftir aðgerðirnar voru kannaðir. Sérstök áhersla var lögð á að skrá sýkingar í skurðsárum en tíðni nýrnabilunar, alvarlegra blæðinga og þörf fyrir blóðgjafir var einnig könnuð. Loks hefur langtímaárangur eftir lokuskipti og kransæðahjáveituaðgerðir verið rannsakaður og bornar saman aðgerðir á sláandi hjarta og þær sem voru gerðar með aðstoð hjartaog lungnavélar,“ segir Tómas.
Tvær greinar um árangur ósæðarlokuaðgerða hafa nýlega birst í Læknablaðinu og í sama blaði birtist einnig í fyrra grein um árangur kransæðahjáveituaðgerða á of þungum sjúklingum. Nokkrar greinar bíða birtingar í erlendum vísindaritum, m.a. grein um algengi nýrnaskaða, grein um meðferð hjartsláttaróreglu eftir hjartaaðgerðir og grein um meðferð flókinna sárasýkinga í bringubeini.
Tómas segir að alvarlegar sýkingar, t.d. í bringubeini, séu sjaldgæfari hér á landi en víða erlendis „en þessar sýkingar eru meðal hættulegustu fylgikvilla eftir opnar hjartaaðgerðir. Rannsóknir okkar hafa sýnt að árangur meðferðar með nýrri tækni, þar sem notast er við svokallaðan sogsvamp, er mjög góður við þessar sýkingar en við tókum þessa aðferð upp þegar árið 2005.“
Tómas segir að í grófum dráttum megi skipta hjartaaðgerðum hér á landi í þrennt: kransæðahjáveituaðgerðir, aðgerðir á hjartalokum og viðgerðir á meðfæddum hjartagöllum. Aðgerðir á ósæð eru hins vegar sjaldgæfari og einnig aðgerðir vegna hjartsláttartruflana.
„Kransæðahjáveituaðgerðir eru langalgengastar eða um 70% aðgerðanna. Blóðflæði til hjartans er bætt með því að tengja fram hjá stíflum í kransæðum. Yfirleitt er notast við hjarta- og lungnavél og hjartað stöðvað tímabundið í aðgerðinni en einnig er hægt að veita blóði fram hjá kransæðum þótt hjartað slái. Við hjartalokuaðgerðir er annaðhvort skipt um loku eða lokan lagfærð. Þegar skipt er um loku er annaðhvort komið fyrir gerviloku úr hertu kolefni eða loku úr svíni eða kálfi,“ segir Tómas.
„Hjá nýburum er lokun á fósturæð, sem ekki lokast af sjálfu sér eftir fæðingu, algengasta hjartaaðgerðin, en hjá eldri börnum er algengara að loka þurfi opum á milli hjartahólfa eða lagfæra meðfædd þrengsli í ósæð,“ segir Tómas.