Hrefna Sigríður Bjartmarsdóttir, MA-nemi við Félags- og mannvísindadeild
„Ég hef, síðan ég var barn, haft áhuga á þjóðsögum og þjóðtrú ýmiss konar. Mér finnast yfirnáttúrlegar vættir sérlega heillandi og einkar áhugavert að skoða trú manna á þær, samskipti við þær og það vægi sem menn gefa þessum vættum í daglegu lífi,“ segir Hrefna Sigríður Bjartmarsdóttir, MA-nemi í þjóðfræði, sem beinir sjónum sínum að verndarfylgjum í íslenskri þjóðtrú í meistararannsókn sinni.
„Ég ætlaði upphaflega að skrifa um draugatrú landans en Terry Gunnell, prófessor í þjóðfræði, benti mér á að fylgjutrú væri lítið rannsökuð hér á landi og spurði hvort það væri efni sem ég gæti hugsað mér að rannsaka. Það leist mér vel á og ég sé ekki eftir þeirri ákvörðun,“ segir Hrefna um upphaf rannsóknarinnar.
Hrefna Sigríður Bjartmarsdóttir
„Ég ætlaði upphaflega að skrifa um draugatrú landans en Terry Gunnell, prófessor í þjóðfræði, benti mér á að fylgjutrú væri lítið rannsökuð hér á landi og spurði hvort það væri efni sem ég gæti hugsað mér að rannsaka. Það leist mér vel á og ég sé ekki eftir þeirri ákvörðun,“
Í verkefninu ræðir Hrefna við fólk um reynslu þess af fylgjum, hvaða hlutverk fólk eignar þeim og við hvaða kringumstæður og á hvern hátt fólk telur sig verða vart við þær. „Ég nýti einnig frumgögn úr rannsóknum Erlends Haraldssonar, fyrrverandi prófessors í sálfræði, og Terrys Gunnell á íslenskri þjóðtrú og trúarviðhorfum frá árunum 2006 til 2007. Af öðrum frumgögnum má helst nefna íslensk fornrit, þjóðsögur og sagnir, þjóðháttasafn Þjóðminjasafnsins og segulbandasafn Árnastofnunar,“ segir Hrefna, sem ætlar einnig að kanna hvort sambærilegar vættir þekkist í nágrannalöndum okkar.
„Ég hef komist að því að fólk eignar fylgjum tvö meginhlutverk, þ.e. sem fyrirboðar og verndarverur. Þær fylgjur sem fólk trúir á og skynjar sem verndarfylgjur eru einkum framliðnir, þ.e. fólk segist skynja návist þeirra þegar það á í erfiðleikum, er veikt eða hætt komið á annan hátt. Auk þess finnst fólki að fylgjurnar veiti þeim ákveðna öryggiskennd. Þó að meistararitgerðin takmarkist við verndarfylgjur þá hef ég einnig rannsakað fyrirboðafylgjur og hyggst halda því áfram síðar,“ segir Hrefna.
Hrefna bendir á að fylgjutrú hafi þekkst á fyrstu árum Íslandsbyggðar og athyglisvert sé að hún lifi enn góðu lífi í nútímasamfélagi. „Það er fróðlegt að sjá hvernig aldagömul þjóðtrú lifir og lagar sig að breyttum samfélagsaðstæðum,“ segir Hrefna að lokum.
Leiðbeinendur: Aðalheiður Guðmundsdóttir og Valdimar Tr. Hafstein, dósentar við Félags- og mannvísindadeild.