Hanna Ragnarsdóttir, prófessor við Uppeldis- og menntunarfræðideild
Nú er í gangi norræn rannsókn þar sem leitað er skilnings á því hvers vegna sumum börnum af erlendum uppruna tekst betur upp en öðrum í nýjum heimkynnum, jafnt félagslega sem í námi. Sjónum er beint að velgengni þessara barna á þremur skólastigum, í leik-, grunn- og framhaldsskólum, í fjórum löndum, á Íslandi, í Finnlandi, Svíþjóð og Noregi.
„Við viljum læra af þeim börnum sem gengið hefur vel og einnig af skólaumhverfi þeirra en ekki bara einblína á þá þætti sem tekst miður með,“ segir Hanna Ragnarsdóttir, prófessor í fjölmenningarfræðum, sem leiðir rannsóknina fyrir Íslands hönd.
Málefni barna og fullorðinna af erlendum uppruna í skólum og samfélagi hafa verið Hönnu hugleikin í mörg ár og flestar rannsóknir hennar hafa snúist um ýmsa hópa innflytjenda.
„Þetta hef ég gert með það að leiðarljósi að bæta námsumhverfi þessara hópa og samfélagslega stöðu. Í víðara samhengi snúast rannsóknir mínar um mannréttindi og jafnrétti,“ segir Hanna.
Hanna Ragnarsdóttir
„Við viljum læra af þeim börnum sem gengið hefur vel og einnig af skólaumhverfi þeirra en ekki bara einblína á þá þætti sem tekst miður með.“
Kveikjan að nýju rannsókninni varð til í umræðu í norrænum rannsóknarhópi þar sem áhugi var á að skoða velgengni í stað þess að rannsaka jaðarsetningu nemenda af erlendum uppruna í menntakerfinu á Norðurlöndunum og víðar.
Að Hönnu sögn er athyglinni beint að fjórum sviðum í rannsókninni: í fyrsta lagi að reynslu og metnaði nemenda af erlendum uppruna, í öðru lagi að þróun fagmennsku kennara og kennsluaðferðum, í þriðja lagi að forystu, samvinnu og skólamenningu og í fjórða lagi að mennta- og skólastefnum ásamt námskrám.
„Margt er sameiginlegt í niðurstöðunum milli landanna en þær varpa líka ljósi á hve ólík menntakerfin eru,“ segir Hanna og bætir því við að í skólunum sem þátt tóku í rannsókninni hafi verið lögð áhersla á að skapa námsumhverfi þar sem nemendunum finnist þeir velkomnir. „Þar ríkir traust og í flestum skólanna er skilningur á að fjölbreytileiki tungumálanna sem nemendurnir hafa vald á sé hreinn auður sem byggja þurfi á. Hins vegar skortir sums staðar fjölmenningarlega menntun kennaranna auk menntunar á sviði tví- og fjöltyngis. Einnig skortir sums staðar skilning á að allir kennarar beri ábyrgð á kennslu innflytjenda.“
Hanna segir að niðurstöður rannsóknarinnar verði leiðarljós við umbætur í kennslu og skólastarfi almennt og þær séu mikilvægt framlag til menntastefnu og kennaramenntunar.
„Niðurstöðurnar geta haft áhrif á menntun án aðgreiningar og félagslegt réttlæti á Norður- löndum ásamt því að skapa breiðan þekkingargrunn og samanburð í alþjóðlegu samhengi.“