Marianne H. Rasmussen, forstöðumaður Rannsóknaseturs Háskóla Íslands á Húsavík
Sá sem einu sinni sér hnúfubak lyfta sér upp úr djúpinu og stökkva gleymir því aldrei. Fjöldi fólks er enda reiðubúinn að greiða fyrir möguleikann á að sjá skíðishvali, eins og hnúfubak, afla sér fæðu með nærri lóðréttu sprettsundi úr undirdjúpunum upp á yfirborðið. Marianne H. Rasmussen, forstöðumaður Rannsóknaseturs Háskóla Íslands á Húsavík, nýtur þeirra forréttinda að hafa atvinnu af því að sjá þetta gerast. Hún stýrir fjölda rannsókna á sjávarspendýrum og ein þeirra er fólgin í því að merkja stóra skíðishvali með sérstökum tækjum sem nema og gefa frá sér hljóð.
Marianne segir að hljóðmælingar séu notaðar um allan heim til að fylgjast með hvort og hversu ríkulega tilteknar hvalategundir séu til staðar á ákveðnu svæði. Einnig sé ráðið í hljóðin til að meta hvort þau tengist ákveðnu atferli dýranna.
Marianne H. Rasmussen
Marianne stýrir fjölda rannsókna á sjávarspendýrum og ein þeirra er fólgin í því að merkja stóra skíðishvali með sérstökum tækjum sem nema og gefa frá sér hljóð.
Það er talsvert verk að koma tækjunum fyrir þótt fullorðinn hnúfubakur sé allt að 17 metra langur og allt að 40 tonn á þyngd. „Það gengur samt furðuvel,“ segir Marianne.
„Þessi búnaður hefur að geyma sérstakan neðansjávarhljóðnema ásamt upptökutæki sem nemur, auk hljóðanna, tíma og dýpi sem kafað er á, auk þess sem hann mælir hröðun í kafsundi hvalsins þegar hann aflar sér fæðu,“ segir Marianne.
Með hröðunarmælingunni má finna hvenær hvalirnir afla sér fæðu, sem þeir gera með því að synda mjög hratt upp á við en þá gleypa þeir gríðarlega mikinn sjó á uppleiðinni og koma svo með stórbrotnum látum upp á yfirborðið, stökkva jafnvel.
„Það er lítið vitað um stóra skíðishvali og engar upplýsingar eru til um hvers vegna hnúfubakurinn gefur frá sér hljóð á fæðustöðvunum á sumrin,“ segir Marianne. „Við höfum t.d. ekki náð miklum hljóðum við fæðuöflunina og fyrstu niðurstöður benda til þess að þessi hljóð hnúfubaksins tengist ekki hröðunarfæðuöfluninni. Þessi hljóð frá skíðis- hvölunum, sem mæld voru við rannsóknina, virðast því ekki hafa tilgang við sjálfa fæðuöflunina.“ Rannsóknin fer fram á Skjálfandaflóa og eru merkin einungis í ákveðinn tíma í hverju dýri og þau síðan endurheimt með því að nota VHF-loftnet.