Alþjóðleg og samanburðarmenntunarfræði (INT001M)

Áhersla er á umræðu og kenningar um alþjóðlega menntun og samanburðarmenntunarfræði sem kerfisbundna greiningu á því sem er líkt og því sem er ólíkt í menntakerfum á ólíkum svæðum, löndum og í ólíkum menningarheimum. Mikilvægi hnattvæðingar fyrir samanburðarmenntunarfræði verður skoðuð. 

Námskeiðið fer fram sem málstofur og vinnustofur þar sem fá nemendur þjálfun í að ræða þau margvíslegu málefni sem eru viðfangsefni námskeiðsins í gagnrýnu umhverfi og setja þau víðara kenningalegt og verklegt samhengi. Samanburðar alþjóðleg menntunarfræði er skildu áfangi fyrir grunn og framhaldsnema í alþjóðlegum menntunarfræðum.

Áherslur í félags- og menntarannsóknum (INT104F)

This course emphasizes the process of identifying a research topic, positioning yourself in relation to it, developing the core research components (research questions, research problem, and research objectives), and exploring approaches and methods that align with your research focus. The course also highlights the importance of critically examining the relevance of your topic, situating it within existing scholarship, identifying gaps in knowledge, and considering its broader academic and societal implications. Teaching is conducted through lectures, activities, and interactive discussions between instructors and students. The course follows a workshop-oriented format, in which students actively develop their research components with the guidance of instructors and through peer feedback, idea sharing, and practical exercises during sessions. Active participation is essential to this process. By the end of the course, students will have refined their research direction and gained practical experience in both presenting their work and critically reflecting on it.

Menntun og alþjóðleg þróunarsamvinna (INT302F)

Námskeiðið er ætlað nemendum sem hafa áhuga á alþjóðlegri þróunarsamvinnu og leggur áherslu á hlutverk menntunar í því sambandi. Nemendur hafa tækifæri – einslega eða í hópum – til að ígrunda og velta fyrir sér eigin reynslu í tengslum við þessi viðfangsefni.

Námskeiðið er skipulagt í kringum tilviksrannsóknir þar sem fjallað er um menntun og alþjóðlega þróunarsamvinnu.

Menntun og alþjóðleg þróunarsamvinna (INT302F)

Námskeiðið er ætlað nemendum sem hafa áhuga á alþjóðlegri þróunarsamvinnu og leggur áherslu á hlutverk menntunar í því sambandi. Nemendur hafa tækifæri – einslega eða í hópum – til að ígrunda og velta fyrir sér eigin reynslu í tengslum við þessi viðfangsefni.

Námskeiðið er skipulagt í kringum tilviksrannsóknir þar sem fjallað er um menntun og alþjóðlega þróunarsamvinnu.

Sjálfið mætir samfélaginu: Félagssálfræði hversdagslífsins (FÉL701F)

Hversdagslíf okkar getur sýnst leiðinlega venjubundið og fyrirsjáanlegt. Félagssálfræðin sýnir þó að um er að ræða spennandi og fjölbreytilegt fyrirbæri sem hvílir á flóknu samspili einstaklingsbundinna þátta og samfélagslegra formgerða. Í þessu námskeiði verða kenningar og rannsóknir félagssálfræðinga nýttar til að varpa ljósi á það sem dylst að baki glitri hins sjálfgefna. Farið verður frá því sem öllum er opinbert til þess sem við dyljum og felum, skoðað það sem auglýsendur, sölufólk og áhrifavaldar gera til að sveigja okkur og beygja og skoðað að hve miklu leyti breytur á borð við kyn, stétt og þjóðerni stjórna því hvað við sjáum, hvernig við sjáum og hvernig framkoma okkar og viðbrögð við áreiti hversdaglífsins eru.

Lagt er upp með að nemendur vinni fjölbreytileg smærri verkefni í tengslum við umfjöllunarefni námskeiðsins, ýmist einir eða í hóp. Þó svo félagssálfræði nýti bæði eigindlegar og megindlegar aðferðir verður áherslan á eigindlegar aðferðir í verkefnum nemenda svo sem myndgreining, samtalsgreining og þátttökuathuganir.

Hnattrænar loftslagsbreytingar (UAU107M)

Loftslagsbreytingar eru hnattrænt vandamál og eitt af mest krefjandi umhverfisvandamálum líðandi stundar og verður áfram í nánustu framtíð. Síðan 1992 hafa verið margir fundir og samkomulög á vegum Sameinuðu þjóðanna.

Í námskeiðinu verður farið yfir loftslagsbreytingar frá nokkrum sjónarhornum. Byrjað á að fara yfir helstu gögn og vísindi er tengjast loftslagsbreytingum og líkönum af framtíðar breytingum. Síðan verður fjallað um áhrif og varnarleysi (e. vulnerability) og viðleitni til að draga úr áhrifum og aðlagast loftslagsbreytingum. Einnig er fjallað um málefni eins og loftslags-flóttamenn, mismunandi áhrif eftir kyni og samningaviðræður.

Einkunnargjöf byggir á skriflegu verkefnum, þátttöku í tímum og kynningum, auk prófa. Nemendur sem taka þetta námskeið hafa almennt mjög mismunandi bakgrunn og þú munt hafa tækifæri til að læra um loftslagsbreytingar frá mismunandi sjónarhornum.

Inngangur að umhverfis- og auðlindafræði (UAU102F)

Hin öra fjölgun mannkynsins og umsvifin sem henni fylgja hafa á undanförnum áratugum haft gríðarleg og sívaxandi áhrif á náttúruauðlindir og umhverfi. Til þess að skilja þessi áhrif og og geta valið réttu leiðirnar til að takast á við þau, þarf að beita þverfræðilegum aðferðum, þar sem gripið er jöfnum höndum til náttúrufræði, félagsfræði, hagfræði,verkfræði og fleiri greina. Áður en nemendur læra um þverfræðilegar aðferðir til að nálgast aðsteðjandi vanda, þurfa þeir að átta sig á því í hverju vandinn er fólginn en það er einmitt markmið þessa námskeiðs. Fjallað verður um umhverfi og auðlindir almennt með áherslu á gildi þeirra fyrir mannkynið og helstu orsakir umhverfisvandamála og þýðingu þeirra bæði í íslensku og alþjóðlegu samhengi. Einkum verður farið yfir eftirtalda efnisflokka: Fólksfjölgun, tækni og hagvöxt. Líffræðilega fjölbreytni og útrýmingu tegunda. Jarðveg og jarðvegseyðingu. Landbúnað og umhverfisáhrif. Mengun og heilsu . Loftmengun, vatnsmengun og jarðvegsmengun. Helstu mengunarvalda í andrúmslofti og áhrif þeirra. Eyðingu ósonlagsins og loftslagsbreytingar. Sorp og spilliefni. Ferskvatnsauðlindir. Auðlindir sjávar. Auðlindir skóga og votlendis. Orkuauðlindir. Orkunýtingu og umhverfisáhrif.

Mannréttindi: Efling félags- og vistfræðilegrar velferðar (UME011M)

Þverfaglegt mannréttindanámskeið þar sem áhersla er lögð á að beita mannréttindasjónarhorni sem tæki til að knýja fram umbætur í félags- og velferðarmálum. Með því að rýna á heildstæðan og gagnrýninn hátt ríkjandi kerfi og ferla sem skapa og viðhalda ójöfnuði, mismunun og útilokun, er ætlunin að styðja við og auka þekkingu og leikni í að stuðla að uppbyggingu friðsamlegra samfélaga, án aðgreiningar.  

Í námskeiðinu er lögð áhersla á að nota gagnrýna mannréttindanálgun til að virkja nemendur í umræðum um félags- og velferðarmálefni í nútímasamfélagi. Nemendur greina viðfangsefni í nærsamfélagi sínu og alþjóðasamfélaginu með aðferðum tilviksrannsókna. Viðfangsefnin geta til að mynda tengst hælisleitendum og flóttafólki, fötlun, kynferði, fátækt, kynhneigð eða samþættingu framangreindra þátta.  

Nemendur fá æfingu í að rýna viðfangsefni á gagnrýninn hátt og tækifæri til að staðsetja sig og skoðanir sínar með tilliti til áskoranna samtímans. Áhersla verður lögð á samskipti og umræður, sjálfsígrundun, mikilvægi inngildingar og gagnrýna kennslufræði til að tryggja umbreytandi og þvermenningarlega námsaðferð.   

Námskeiðið er kennt bæði á íslensku og ensku og áhersla lögð á hugmyndafræði algildrar hönnunar þannig að tekið sé tillit til ólíkra þarfa nemenda hvað varðar tungumál, menningarlegan bakgrunn, fötlun og nauðsynlega aðlögun námsefnis. Námsefni sem byggt verður á í námskeiðinu (ritað efni, mælt mál og sjónrænt efni) verður aðgengilegt bæði á íslensku og ensku, með texta og í auðlesnu formi. Námsefnið mun endurspegla alþjóðlega nálgun á mannréttindum og byggja á hugmyndum fræðimanna, fólks af vettvangi og aðgerðasinna.

Austur-asísk heimspeki menntunar, kennslufræði og uppeldisfræði A: konfúsíanismi og daoismi (INT007M)

Inntak námskeiðsins eru grundvallarhugmyndir í kínverskri menntaheimspeki, kennslufræði og uppeldisfræði með megináherslu á konfúsíanisma en einnig verður vikið að viðbrögðum við henni úr röðum daoisma. Gerð verður grein fyrir konfúsíanískum hugmyndum um menntun, uppeldissálfræði og sjálfsrækt sem fram koma í Speki Konfúsíusar (Lunyu 論語, e. Analects). Síðan verður vikið að völdum köflum í öðrum grundvallarritum konfúsíanisma á borð við Zhongyong (中庸e. Doctrine of the Mean/Focusing the Familiar), Daxue (大學e. The Great Learning), Xueji (學記e. Records of Learning/On Teaching and Learning), Mengzi 孟子 og Xunzi 荀子. Grundvallarhugtök konfúsíanískrar menntaheimspeki, uppeldisfræði og kennslufræði verða kynnt til sögunnar og þau útskýrð, þ.á m. jiao 教 (kennsla), xue 學 (að læra, að líkja eftir, að taka sér til fyrirmyndar), xiuji 修己 og xiushen 修身 (sjálfsrækt), li 禮 (helgiathafnir, siðir), xing 性 (náttúrulegar tilhneigingar, mannlegt eðli) og junzi 君子 (fyrirmyndarpersóna), auk annarra. Í því samhengi verður hugað vel að vægi fyrirmynda í konfúsíanískri kennslu- og uppeldisfræði sem og kennsluaðferðum, t.d. eins og þær eru kynntar í ritinu Xueji. Eftir því sem tími gefst verður vikið að viðbrögðum við þessum hugmyndum frá hugsuðum sem kenndir eru við daoisma, einkum höfunda Bókarinnar um veginn/Ferlisins og dygðarinnar (Daodejing 道德經) og Zhuangzi 莊子. Þeir töldu kennslufræði konfúsíanismans leiða til kredduhyggju og hræsni og lögðu til annars konar lærdóm eða sjálfsrækt sem væri sjálfstæðari frá samfélagslegum gildum og byggði fremur á „heimsrásinni“ eða „vegi veraldarinnar“, þ.e. heimsfræðilegum tilhneigingum náttúrunnar. Í því samhengi setja þeir fram „metaheimspekilegar“ hugmyndir á borð við það að „aflæra“ og „draga úr sjálfinu“. Í stað þess að læra af fornritum siðmenningarinnar leggja þeir áherslu á að aðlaga sig náttúrunni og athafna sig með háttum sem þeir kenna við ziran 自然 (sjálfkrafa) og wuwei 無爲 (ógjörð, óþvinguð athöfn).

Markmið
Markmið námskeiðsins er að gefa nemendum innsýn í kínverska heimspeki og menningu fyrri tíma, einkum uppeldis- og kennslufræðilegar forsendur hennar eins og þær birtast í Konfúsínisma og í gagnrýni daoisma á þá heimspeki. Einnig er stefnt að því að nemendur öðlist skilning á því hvaða félagslegu og einstaklingsbundnu þættir felast í menntun og sjálfsrækt. Í þessu samhengi verður einnig hugað að því hvað gerist þegar menntun nær ekki markmiðum sínum, hvort hún geti verið óæskileg og jafnvel hættuleg. Leitast verður við að setja efnið í samhengi við samtímahugmyndir um menntun og kennslufræði.

Nálgun og námsefni
Stuðst er að mestu við heimspekilega frumtexta sem taldir eru upp í námslýsingu. Stúdentar geta nýtt sér hvaða þýðingu sem er á þessum grundvallarritum (á ensku eða öðrum málum). Á vefnum ctext.org má finna alla þessa texta í enskri þýðingu en kennari mun láta stúdentum aðrar útgáfur í té. Einnig verður stuðst við bókina Confucian Philosophy for Contemporary Education eftir Charlene Tan (Routledge 2020). Engar forkröfur eru gerðar til þekkingar á kínverskri heimspeki.

Uppeldisaðferðir í alþjóðlegu ljósi (INT505M)

Námskeiðið fjallar um hlutverk og reynslu foreldra í fjölbreyttu og alþjóðlegu samhengi. Nemendur munu auka þekkingu sína á fjölbreyttum hlutverkum foreldra, sem og ígrunda gildi, viðhorf og þá menningarlegu, félagslegu, pólitísku og vistfræðilegu þætti sem geta haft áhrif á uppeldishlutverkið. Meðal annars munu nemendur skoða mismunandi menningarhefðir og væntingar til foreldra, barna og sambands foreldra og barna. Nemendur fá einnig tækifæri til að ígrunda eigin reynslu af uppeldi og fjölskyldulífi, sem og eigin sjónarhorn, og hvernig þau geta haft áhrif á hvernig þeir meta uppeldishætti og tengjast börnum og fjölskyldum.

Skóli margbreytileikans og hið óvenjulega samfélag (INT002M)

Námskeiðið er inngangsnámskeið um inngildandi menntun og skóla án aðgreiningar. Söguleg dæmi um sérkennslu eru skoðuð og sett í samhengi við kenningar og sjónarmið frá fötlunarfræði, hugtök um brennimerkingu og öðrun, lýðræði og félagslegt réttlæti. Námskeiðið veitir nemendum skilning á því hvernig vinna má með margbreytilegum hópum í námi og kennslu, og hvernig kennarar og skólar geta unnið með nemendum sem hafa sérstakar þarfir og fjölskyldum þeirra í almennum skólum.

Austur-asísk heimspeki menntunar, kennslufræði og uppeldisfræði A: konfúsíanismi og daoismi (INT007M)

Inntak námskeiðsins eru grundvallarhugmyndir í kínverskri menntaheimspeki, kennslufræði og uppeldisfræði með megináherslu á konfúsíanisma en einnig verður vikið að viðbrögðum við henni úr röðum daoisma. Gerð verður grein fyrir konfúsíanískum hugmyndum um menntun, uppeldissálfræði og sjálfsrækt sem fram koma í Speki Konfúsíusar (Lunyu 論語, e. Analects). Síðan verður vikið að völdum köflum í öðrum grundvallarritum konfúsíanisma á borð við Zhongyong (中庸e. Doctrine of the Mean/Focusing the Familiar), Daxue (大學e. The Great Learning), Xueji (學記e. Records of Learning/On Teaching and Learning), Mengzi 孟子 og Xunzi 荀子. Grundvallarhugtök konfúsíanískrar menntaheimspeki, uppeldisfræði og kennslufræði verða kynnt til sögunnar og þau útskýrð, þ.á m. jiao 教 (kennsla), xue 學 (að læra, að líkja eftir, að taka sér til fyrirmyndar), xiuji 修己 og xiushen 修身 (sjálfsrækt), li 禮 (helgiathafnir, siðir), xing 性 (náttúrulegar tilhneigingar, mannlegt eðli) og junzi 君子 (fyrirmyndarpersóna), auk annarra. Í því samhengi verður hugað vel að vægi fyrirmynda í konfúsíanískri kennslu- og uppeldisfræði sem og kennsluaðferðum, t.d. eins og þær eru kynntar í ritinu Xueji. Eftir því sem tími gefst verður vikið að viðbrögðum við þessum hugmyndum frá hugsuðum sem kenndir eru við daoisma, einkum höfunda Bókarinnar um veginn/Ferlisins og dygðarinnar (Daodejing 道德經) og Zhuangzi 莊子. Þeir töldu kennslufræði konfúsíanismans leiða til kredduhyggju og hræsni og lögðu til annars konar lærdóm eða sjálfsrækt sem væri sjálfstæðari frá samfélagslegum gildum og byggði fremur á „heimsrásinni“ eða „vegi veraldarinnar“, þ.e. heimsfræðilegum tilhneigingum náttúrunnar. Í því samhengi setja þeir fram „metaheimspekilegar“ hugmyndir á borð við það að „aflæra“ og „draga úr sjálfinu“. Í stað þess að læra af fornritum siðmenningarinnar leggja þeir áherslu á að aðlaga sig náttúrunni og athafna sig með háttum sem þeir kenna við ziran 自然 (sjálfkrafa) og wuwei 無爲 (ógjörð, óþvinguð athöfn).

Markmið
Markmið námskeiðsins er að gefa nemendum innsýn í kínverska heimspeki og menningu fyrri tíma, einkum uppeldis- og kennslufræðilegar forsendur hennar eins og þær birtast í Konfúsínisma og í gagnrýni daoisma á þá heimspeki. Einnig er stefnt að því að nemendur öðlist skilning á því hvaða félagslegu og einstaklingsbundnu þættir felast í menntun og sjálfsrækt. Í þessu samhengi verður einnig hugað að því hvað gerist þegar menntun nær ekki markmiðum sínum, hvort hún geti verið óæskileg og jafnvel hættuleg. Leitast verður við að setja efnið í samhengi við samtímahugmyndir um menntun og kennslufræði.

Nálgun og námsefni
Stuðst er að mestu við heimspekilega frumtexta sem taldir eru upp í námslýsingu. Stúdentar geta nýtt sér hvaða þýðingu sem er á þessum grundvallarritum (á ensku eða öðrum málum). Á vefnum ctext.org má finna alla þessa texta í enskri þýðingu en kennari mun láta stúdentum aðrar útgáfur í té. Einnig verður stuðst við bókina Confucian Philosophy for Contemporary Education eftir Charlene Tan (Routledge 2020). Engar forkröfur eru gerðar til þekkingar á kínverskri heimspeki.

Sjálfbærnimenntun og forysta (SFG003F)

Megintilgangur þessa námskeiðs er að veita þátttakendum tækifæri til að skilja sjálfbærni og sjálfbærnimenntun út frá sjónarhorni stofnana eða heilla kerfa. Kennslutímar og umræður á milli þeirra byggjast á upplýstri rökræðu. Unnin verða fá stærri verkefni og krafist virkrar þátttöku í umræðum, skipulagningu kennslustunda og því að leiða umræður. Námskeiðið er kennt á neti. Krafist er að lágmarki 80% mætingar í kennslustundir. Til að standast námskeiðið þarf að fá að lágmarki einkunnina 5,0 fyrir hvert verkefni námskeiðsins og uppfylla lágmarkskröfur um mætingu og þátttöku í tímum. Nánari útfærsla og upplýsingar um kennslufyrirkomulag verður á Canvas.

Dæmi um viðfangefni:

• Formleg og óformleg sjálfbærnimenntun (t.d. á vinnustöðum)
• Forysta í vinnu með sjálfbærni (t.d. í heildstæðum breytingum og þróun í skóla eða í frístundastarfi)
• Tengsl náttúrufræði og sjálfbærni (t.d. út frá kerfisbundinni nálgun eða út frá grunndvallarsýn)
• Þróun dreifbýlis og sjálfbærni
• Mótun sameiginlegra gilda (t.d. í samfélagslegri ábyrgð fyrirtækja)
• Námskrárbreytingar

Fagmennska í menntun (INT004M)

Á námskeiðinu er lögð áhersla á umræður og hugleiðingar um hugtakið fagmennsku og tengd hugtök. Þróun og áhrifaþættir fagmennsku verða skoðuð, t.d. fagleg umboð (áhrif ríkisvalds og stefnumótunaraðila), áhrif hagaðila, fagaðila og starfssviða. Ýmis mikilvæg hugtök eins og „samvinnu fagmennska“ og „lýðræðisleg fagmennska“ verða greind. Enn fremur verður lögð áhersla á hvernig fagmanneskjan þróast og hvað hefur áhrif á faglega sjálfsmynd hennar. Hugmyndafræðin um fagleg námssamfélög verður skoðuð og hvað einkennir slík samfélög.

Námskeiðið byggist á fyrirlestrum, umræðutímum, lestri og verkefnavinnu. Námskeiðið er kennt á ensku.

Gagnrýnar kenningar í menntunarfræðum í alþjóðlegu ljósi (INT004F)

Í þessu námskeiði verða kenningar gagnrýnna fræða skoðaðar til að öðlast dýpri skilning á menntakerfum, kennslufræðum og lögum og stefnumótun. Fræðilegur rammi námskeiðsins tekur tillit til gagnrýnna kenninga (sem og gagnrýnna rasískra fræða, femíniskra kenninga, hinseginfræða og gagnrýnna fötlunarfræða). Sérstök áhersla er á samtvinnun mismunabreyta  (e. intersectionality) og félagslegt réttlæti. Menntastefnur og námskrár verða skoðaðar, greindar með tilliti til mannréttinda og jafnræðishugmyndafræði. Sérstök áhersla er lögð á hvernig beita má þessari þekkingu er hægt að beita í margbreytilegum menntastofnunum á alþjóðlegum vettvangi. Þetta námskeið er hluti af alþjóðlegu námi í menntunarfræðum í Deild menntunar og margbreytileika.

Spurningalistakannanir (FÉL089F, INT208F)

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist skilning og verklega færni til að hanna og framkvæma spurningalistakannanir. Rætt verður um helstu úrtaksaðferðir og tegundir spurningalistakannanna (símakönnun, netkönnun o.s.frv.). Fjallað verður um helstu atriði í spurningalistagerð; einkanlega um orðalag og samhengi mælitækja (spurninga). Enn fremur verður fjallað um grundvallaratriði í mælingafræði og aðferðir til þess að meta áreiðanleika og réttmæti mælitækja. Í þessu samhengi verður farið yfir notkun þáttagreiningu (factor analysis) og atriðagreiningu (item analysis). Áhersla er lögð á að nemendur fái verklega reynslu af framkvæmd og úrvinnslu kannanna.

Eigindlegar aðferðir í félags- og menntarannsóknum (FÉL089F, INT208F)

Þetta námskeið á meistarastigi veitir ítarlega kynningu á eigindlegum rannsóknaraðferðum, með sérstakri áherslu á notkun þeirra í félags- og menntarannsóknum. Námskeiðið er hannað til að mæta aðferðarfræðilegum þörfum nemenda og gera þau fær um að hanna og framkvæma rannsóknir og túlka rannsóknarniðurstöður. Námskeiðið er ætlað sem góður undirbúningur til að vinna að meistaraverkefni. Með blöndu af fræðilegri umfjöllun, gagnvirkum vinnustofum og umræðum munu nemendur öðlast færni í og æfa mismunandi nálganir við eigindlegar rannsókniraðferðir, gagnasöfnun, gagnagreiningu og túlkun gagna.

Sjálfbærnimenntun og nám (SFG207F)

Meginmarkmið þessa námskeiðs er að veita þátttakendum tækifæri til að beina sjónum að námi, kennslu og frístundastarfi sem stuðlar að sjálfbærni. Kennslutímar byggjast á upplýstri rökræðu undir forystu nemenda. Unnin verða fá stærri verkefni og krafist virkrar þátttöku í umræðum, skipulagningu kennslustunda og því að leiða umræður. Námskeiðið er netnámskeið og krafist er 80% skyldumætingar samkvæmt kennsluáætlun.

Dæmi um viðfangsefni eru:

• Aðgerðastefna (e. activism) í námi og kennslu
• Staðtengt nám og reynslunám
• Breyting á hegðun
• Náttúrfræðinám, tækni og sjálfbærni
• Sköpun, þekkingarsköpun og félagsleg sjálfbærni
• Háskólanám og nám fullorðinna
• Formlegt og óformlegt nám
• Félagsleg nýsköpunarmenntun

Austur-asísk heimspeki menntunar, kennslufræði og uppeldisfræði B: búddismi (INT008M)

Þetta námskeið fjallar um búddíska heimspeki menntunar, eða búddíska kennslu- og uppeldisfræði. Þótt fjallað verði um megininntak búddisma – samkennd, visku, frið – verður megináherslan á hvernig búddismi kennir og hvernig kennsluaðferðir hafa mótast af ólíkum menningarheimum, hefðum og sögulegu samhengi.

Búddíska hugtakið „upaya“ eða „færni í aðferðum“ verður miðlægt, þ.e. sú hugmynd að form kennslu verði ævinlega að laga að hæfni, þörfum og einstökum aðstæðum nemenda. Innan búddisma er að finna mikinn fjölda kennsluaðferða, allt frá mjög skipulögðu klausturnámi fyrstu theravada-skólanna til hugmyndaríkra dæmisagna mahayana, og frá þögn og þversögnum zen til töfrandi helgisiða vajrayana. Sérhver aðferð er síður fastmótuð kenning en kennslufræðileg aðferð: leið til að opna nemendur fyrir möguleikanum á djúpstæðum andlegum umbreytingum.

Einnig verður hvatt til reynslumiðaðrar nálgunar á búddisma. Í fyrsta lagi með vettvangsferðum í þrjú ólík búddísk samfélög: Wat Thai, Nátthaga og Hugleiðslu- og friðarmiðstöðina, sem endurspegla ólíkar hefðir theravada, zen og tíbesks búddisma. Nemendur fá ákveðnar spurningar til að bera upp við gestgjafa sína ásamt íhugunarspurningum um eðli kennslu á hverjum stað.

Í öðru lagi er nemendum boðið að taka þátt í vikulegum hugleiðslutímum sem hluta af Hugleiðsluhópi Háskólans. Þessi liður er valfrjáls og ekki metinn til einkunnar í námskeiðinu.

Vettvangsaðferðir (MAN601F)

Fjallað er um vettvangsaðferðir mannfræðinnar og nemendur þjálfaðir í beitingu þeirra. Áhersla er lögð á siðfræðileg álitamál, rannsóknaráætlanir, vettvanginn, þátttökuathugnanir, mismunandi tegundir viðtala, notkun myndrænna gagna, öflun heimilda, greiningu gagna og kynningu niðurstaðna.

Lokaverkefni (INT441L)

Lokaverkefni til MA-prófs er einstaklingsbundið rannsóknarverkefni sem nemandi vinnur sjálfstætt undir leiðsögn leiðbeinanda/leiðbeinenda. 

Nemendur skulu hafa samráð við formann námsbrautar um val á leiðbeinanda. Leiðbeinandi er að jafnaði valinn úr hópi fastra kennara Menntavísindasviðs. 

Val viðfangsefnis er fyrst og fremst á ábyrgð nemandans en í samráði við leiðbeinanda. Þess skal gætt að verkefnið tengist sérsviði því sem nemandi hefur valið, það er að segja, að verkefnið tengist viðfangsefnum viðkomandi námsleiðar og einnig kjörsviði/sérsviði/námssviði þar sem það á við. 

Að öllu jöfnu tekur undirbúningur og vinna lokaverkefnis a.m.k. tvö misseri. Nemendur skulu fylgja nánari leiðbeiningum og reglum um verklag við MA-verkefni sem birtar eru á innri vef Menntavísindasviðs, Uglu: Fræðasvið >> Menntavísindasvið >> Meistaraverkefni.

Menntun og alþjóðleg þróunarsamvinna (INT302F)

Námskeiðið er ætlað nemendum sem hafa áhuga á alþjóðlegri þróunarsamvinnu og leggur áherslu á hlutverk menntunar í því sambandi. Nemendur hafa tækifæri – einslega eða í hópum – til að ígrunda og velta fyrir sér eigin reynslu í tengslum við þessi viðfangsefni.

Námskeiðið er skipulagt í kringum tilviksrannsóknir þar sem fjallað er um menntun og alþjóðlega þróunarsamvinnu.

Sjálfið mætir samfélaginu: Félagssálfræði hversdagslífsins (FÉL701F)

Hversdagslíf okkar getur sýnst leiðinlega venjubundið og fyrirsjáanlegt. Félagssálfræðin sýnir þó að um er að ræða spennandi og fjölbreytilegt fyrirbæri sem hvílir á flóknu samspili einstaklingsbundinna þátta og samfélagslegra formgerða. Í þessu námskeiði verða kenningar og rannsóknir félagssálfræðinga nýttar til að varpa ljósi á það sem dylst að baki glitri hins sjálfgefna. Farið verður frá því sem öllum er opinbert til þess sem við dyljum og felum, skoðað það sem auglýsendur, sölufólk og áhrifavaldar gera til að sveigja okkur og beygja og skoðað að hve miklu leyti breytur á borð við kyn, stétt og þjóðerni stjórna því hvað við sjáum, hvernig við sjáum og hvernig framkoma okkar og viðbrögð við áreiti hversdaglífsins eru.

Lagt er upp með að nemendur vinni fjölbreytileg smærri verkefni í tengslum við umfjöllunarefni námskeiðsins, ýmist einir eða í hóp. Þó svo félagssálfræði nýti bæði eigindlegar og megindlegar aðferðir verður áherslan á eigindlegar aðferðir í verkefnum nemenda svo sem myndgreining, samtalsgreining og þátttökuathuganir.

Hnattrænar loftslagsbreytingar (UAU107M)

Loftslagsbreytingar eru hnattrænt vandamál og eitt af mest krefjandi umhverfisvandamálum líðandi stundar og verður áfram í nánustu framtíð. Síðan 1992 hafa verið margir fundir og samkomulög á vegum Sameinuðu þjóðanna.

Í námskeiðinu verður farið yfir loftslagsbreytingar frá nokkrum sjónarhornum. Byrjað á að fara yfir helstu gögn og vísindi er tengjast loftslagsbreytingum og líkönum af framtíðar breytingum. Síðan verður fjallað um áhrif og varnarleysi (e. vulnerability) og viðleitni til að draga úr áhrifum og aðlagast loftslagsbreytingum. Einnig er fjallað um málefni eins og loftslags-flóttamenn, mismunandi áhrif eftir kyni og samningaviðræður.

Einkunnargjöf byggir á skriflegu verkefnum, þátttöku í tímum og kynningum, auk prófa. Nemendur sem taka þetta námskeið hafa almennt mjög mismunandi bakgrunn og þú munt hafa tækifæri til að læra um loftslagsbreytingar frá mismunandi sjónarhornum.

Inngangur að umhverfis- og auðlindafræði (UAU102F)

Hin öra fjölgun mannkynsins og umsvifin sem henni fylgja hafa á undanförnum áratugum haft gríðarleg og sívaxandi áhrif á náttúruauðlindir og umhverfi. Til þess að skilja þessi áhrif og og geta valið réttu leiðirnar til að takast á við þau, þarf að beita þverfræðilegum aðferðum, þar sem gripið er jöfnum höndum til náttúrufræði, félagsfræði, hagfræði,verkfræði og fleiri greina. Áður en nemendur læra um þverfræðilegar aðferðir til að nálgast aðsteðjandi vanda, þurfa þeir að átta sig á því í hverju vandinn er fólginn en það er einmitt markmið þessa námskeiðs. Fjallað verður um umhverfi og auðlindir almennt með áherslu á gildi þeirra fyrir mannkynið og helstu orsakir umhverfisvandamála og þýðingu þeirra bæði í íslensku og alþjóðlegu samhengi. Einkum verður farið yfir eftirtalda efnisflokka: Fólksfjölgun, tækni og hagvöxt. Líffræðilega fjölbreytni og útrýmingu tegunda. Jarðveg og jarðvegseyðingu. Landbúnað og umhverfisáhrif. Mengun og heilsu . Loftmengun, vatnsmengun og jarðvegsmengun. Helstu mengunarvalda í andrúmslofti og áhrif þeirra. Eyðingu ósonlagsins og loftslagsbreytingar. Sorp og spilliefni. Ferskvatnsauðlindir. Auðlindir sjávar. Auðlindir skóga og votlendis. Orkuauðlindir. Orkunýtingu og umhverfisáhrif.

Mannréttindi: Efling félags- og vistfræðilegrar velferðar (UME011M)

Þverfaglegt mannréttindanámskeið þar sem áhersla er lögð á að beita mannréttindasjónarhorni sem tæki til að knýja fram umbætur í félags- og velferðarmálum. Með því að rýna á heildstæðan og gagnrýninn hátt ríkjandi kerfi og ferla sem skapa og viðhalda ójöfnuði, mismunun og útilokun, er ætlunin að styðja við og auka þekkingu og leikni í að stuðla að uppbyggingu friðsamlegra samfélaga, án aðgreiningar.  

Í námskeiðinu er lögð áhersla á að nota gagnrýna mannréttindanálgun til að virkja nemendur í umræðum um félags- og velferðarmálefni í nútímasamfélagi. Nemendur greina viðfangsefni í nærsamfélagi sínu og alþjóðasamfélaginu með aðferðum tilviksrannsókna. Viðfangsefnin geta til að mynda tengst hælisleitendum og flóttafólki, fötlun, kynferði, fátækt, kynhneigð eða samþættingu framangreindra þátta.  

Nemendur fá æfingu í að rýna viðfangsefni á gagnrýninn hátt og tækifæri til að staðsetja sig og skoðanir sínar með tilliti til áskoranna samtímans. Áhersla verður lögð á samskipti og umræður, sjálfsígrundun, mikilvægi inngildingar og gagnrýna kennslufræði til að tryggja umbreytandi og þvermenningarlega námsaðferð.   

Námskeiðið er kennt bæði á íslensku og ensku og áhersla lögð á hugmyndafræði algildrar hönnunar þannig að tekið sé tillit til ólíkra þarfa nemenda hvað varðar tungumál, menningarlegan bakgrunn, fötlun og nauðsynlega aðlögun námsefnis. Námsefni sem byggt verður á í námskeiðinu (ritað efni, mælt mál og sjónrænt efni) verður aðgengilegt bæði á íslensku og ensku, með texta og í auðlesnu formi. Námsefnið mun endurspegla alþjóðlega nálgun á mannréttindum og byggja á hugmyndum fræðimanna, fólks af vettvangi og aðgerðasinna.

Austur-asísk heimspeki menntunar, kennslufræði og uppeldisfræði A: konfúsíanismi og daoismi (INT007M)

Inntak námskeiðsins eru grundvallarhugmyndir í kínverskri menntaheimspeki, kennslufræði og uppeldisfræði með megináherslu á konfúsíanisma en einnig verður vikið að viðbrögðum við henni úr röðum daoisma. Gerð verður grein fyrir konfúsíanískum hugmyndum um menntun, uppeldissálfræði og sjálfsrækt sem fram koma í Speki Konfúsíusar (Lunyu 論語, e. Analects). Síðan verður vikið að völdum köflum í öðrum grundvallarritum konfúsíanisma á borð við Zhongyong (中庸e. Doctrine of the Mean/Focusing the Familiar), Daxue (大學e. The Great Learning), Xueji (學記e. Records of Learning/On Teaching and Learning), Mengzi 孟子 og Xunzi 荀子. Grundvallarhugtök konfúsíanískrar menntaheimspeki, uppeldisfræði og kennslufræði verða kynnt til sögunnar og þau útskýrð, þ.á m. jiao 教 (kennsla), xue 學 (að læra, að líkja eftir, að taka sér til fyrirmyndar), xiuji 修己 og xiushen 修身 (sjálfsrækt), li 禮 (helgiathafnir, siðir), xing 性 (náttúrulegar tilhneigingar, mannlegt eðli) og junzi 君子 (fyrirmyndarpersóna), auk annarra. Í því samhengi verður hugað vel að vægi fyrirmynda í konfúsíanískri kennslu- og uppeldisfræði sem og kennsluaðferðum, t.d. eins og þær eru kynntar í ritinu Xueji. Eftir því sem tími gefst verður vikið að viðbrögðum við þessum hugmyndum frá hugsuðum sem kenndir eru við daoisma, einkum höfunda Bókarinnar um veginn/Ferlisins og dygðarinnar (Daodejing 道德經) og Zhuangzi 莊子. Þeir töldu kennslufræði konfúsíanismans leiða til kredduhyggju og hræsni og lögðu til annars konar lærdóm eða sjálfsrækt sem væri sjálfstæðari frá samfélagslegum gildum og byggði fremur á „heimsrásinni“ eða „vegi veraldarinnar“, þ.e. heimsfræðilegum tilhneigingum náttúrunnar. Í því samhengi setja þeir fram „metaheimspekilegar“ hugmyndir á borð við það að „aflæra“ og „draga úr sjálfinu“. Í stað þess að læra af fornritum siðmenningarinnar leggja þeir áherslu á að aðlaga sig náttúrunni og athafna sig með háttum sem þeir kenna við ziran 自然 (sjálfkrafa) og wuwei 無爲 (ógjörð, óþvinguð athöfn).

Markmið
Markmið námskeiðsins er að gefa nemendum innsýn í kínverska heimspeki og menningu fyrri tíma, einkum uppeldis- og kennslufræðilegar forsendur hennar eins og þær birtast í Konfúsínisma og í gagnrýni daoisma á þá heimspeki. Einnig er stefnt að því að nemendur öðlist skilning á því hvaða félagslegu og einstaklingsbundnu þættir felast í menntun og sjálfsrækt. Í þessu samhengi verður einnig hugað að því hvað gerist þegar menntun nær ekki markmiðum sínum, hvort hún geti verið óæskileg og jafnvel hættuleg. Leitast verður við að setja efnið í samhengi við samtímahugmyndir um menntun og kennslufræði.

Nálgun og námsefni
Stuðst er að mestu við heimspekilega frumtexta sem taldir eru upp í námslýsingu. Stúdentar geta nýtt sér hvaða þýðingu sem er á þessum grundvallarritum (á ensku eða öðrum málum). Á vefnum ctext.org má finna alla þessa texta í enskri þýðingu en kennari mun láta stúdentum aðrar útgáfur í té. Einnig verður stuðst við bókina Confucian Philosophy for Contemporary Education eftir Charlene Tan (Routledge 2020). Engar forkröfur eru gerðar til þekkingar á kínverskri heimspeki.

Uppeldisaðferðir í alþjóðlegu ljósi (INT505M)

Námskeiðið fjallar um hlutverk og reynslu foreldra í fjölbreyttu og alþjóðlegu samhengi. Nemendur munu auka þekkingu sína á fjölbreyttum hlutverkum foreldra, sem og ígrunda gildi, viðhorf og þá menningarlegu, félagslegu, pólitísku og vistfræðilegu þætti sem geta haft áhrif á uppeldishlutverkið. Meðal annars munu nemendur skoða mismunandi menningarhefðir og væntingar til foreldra, barna og sambands foreldra og barna. Nemendur fá einnig tækifæri til að ígrunda eigin reynslu af uppeldi og fjölskyldulífi, sem og eigin sjónarhorn, og hvernig þau geta haft áhrif á hvernig þeir meta uppeldishætti og tengjast börnum og fjölskyldum.

Skóli margbreytileikans og hið óvenjulega samfélag (INT002M)

Námskeiðið er inngangsnámskeið um inngildandi menntun og skóla án aðgreiningar. Söguleg dæmi um sérkennslu eru skoðuð og sett í samhengi við kenningar og sjónarmið frá fötlunarfræði, hugtök um brennimerkingu og öðrun, lýðræði og félagslegt réttlæti. Námskeiðið veitir nemendum skilning á því hvernig vinna má með margbreytilegum hópum í námi og kennslu, og hvernig kennarar og skólar geta unnið með nemendum sem hafa sérstakar þarfir og fjölskyldum þeirra í almennum skólum.

Austur-asísk heimspeki menntunar, kennslufræði og uppeldisfræði A: konfúsíanismi og daoismi (INT007M)

Inntak námskeiðsins eru grundvallarhugmyndir í kínverskri menntaheimspeki, kennslufræði og uppeldisfræði með megináherslu á konfúsíanisma en einnig verður vikið að viðbrögðum við henni úr röðum daoisma. Gerð verður grein fyrir konfúsíanískum hugmyndum um menntun, uppeldissálfræði og sjálfsrækt sem fram koma í Speki Konfúsíusar (Lunyu 論語, e. Analects). Síðan verður vikið að völdum köflum í öðrum grundvallarritum konfúsíanisma á borð við Zhongyong (中庸e. Doctrine of the Mean/Focusing the Familiar), Daxue (大學e. The Great Learning), Xueji (學記e. Records of Learning/On Teaching and Learning), Mengzi 孟子 og Xunzi 荀子. Grundvallarhugtök konfúsíanískrar menntaheimspeki, uppeldisfræði og kennslufræði verða kynnt til sögunnar og þau útskýrð, þ.á m. jiao 教 (kennsla), xue 學 (að læra, að líkja eftir, að taka sér til fyrirmyndar), xiuji 修己 og xiushen 修身 (sjálfsrækt), li 禮 (helgiathafnir, siðir), xing 性 (náttúrulegar tilhneigingar, mannlegt eðli) og junzi 君子 (fyrirmyndarpersóna), auk annarra. Í því samhengi verður hugað vel að vægi fyrirmynda í konfúsíanískri kennslu- og uppeldisfræði sem og kennsluaðferðum, t.d. eins og þær eru kynntar í ritinu Xueji. Eftir því sem tími gefst verður vikið að viðbrögðum við þessum hugmyndum frá hugsuðum sem kenndir eru við daoisma, einkum höfunda Bókarinnar um veginn/Ferlisins og dygðarinnar (Daodejing 道德經) og Zhuangzi 莊子. Þeir töldu kennslufræði konfúsíanismans leiða til kredduhyggju og hræsni og lögðu til annars konar lærdóm eða sjálfsrækt sem væri sjálfstæðari frá samfélagslegum gildum og byggði fremur á „heimsrásinni“ eða „vegi veraldarinnar“, þ.e. heimsfræðilegum tilhneigingum náttúrunnar. Í því samhengi setja þeir fram „metaheimspekilegar“ hugmyndir á borð við það að „aflæra“ og „draga úr sjálfinu“. Í stað þess að læra af fornritum siðmenningarinnar leggja þeir áherslu á að aðlaga sig náttúrunni og athafna sig með háttum sem þeir kenna við ziran 自然 (sjálfkrafa) og wuwei 無爲 (ógjörð, óþvinguð athöfn).

Markmið
Markmið námskeiðsins er að gefa nemendum innsýn í kínverska heimspeki og menningu fyrri tíma, einkum uppeldis- og kennslufræðilegar forsendur hennar eins og þær birtast í Konfúsínisma og í gagnrýni daoisma á þá heimspeki. Einnig er stefnt að því að nemendur öðlist skilning á því hvaða félagslegu og einstaklingsbundnu þættir felast í menntun og sjálfsrækt. Í þessu samhengi verður einnig hugað að því hvað gerist þegar menntun nær ekki markmiðum sínum, hvort hún geti verið óæskileg og jafnvel hættuleg. Leitast verður við að setja efnið í samhengi við samtímahugmyndir um menntun og kennslufræði.

Nálgun og námsefni
Stuðst er að mestu við heimspekilega frumtexta sem taldir eru upp í námslýsingu. Stúdentar geta nýtt sér hvaða þýðingu sem er á þessum grundvallarritum (á ensku eða öðrum málum). Á vefnum ctext.org má finna alla þessa texta í enskri þýðingu en kennari mun láta stúdentum aðrar útgáfur í té. Einnig verður stuðst við bókina Confucian Philosophy for Contemporary Education eftir Charlene Tan (Routledge 2020). Engar forkröfur eru gerðar til þekkingar á kínverskri heimspeki.

Sjálfbærnimenntun og forysta (SFG003F)

Megintilgangur þessa námskeiðs er að veita þátttakendum tækifæri til að skilja sjálfbærni og sjálfbærnimenntun út frá sjónarhorni stofnana eða heilla kerfa. Kennslutímar og umræður á milli þeirra byggjast á upplýstri rökræðu. Unnin verða fá stærri verkefni og krafist virkrar þátttöku í umræðum, skipulagningu kennslustunda og því að leiða umræður. Námskeiðið er kennt á neti. Krafist er að lágmarki 80% mætingar í kennslustundir. Til að standast námskeiðið þarf að fá að lágmarki einkunnina 5,0 fyrir hvert verkefni námskeiðsins og uppfylla lágmarkskröfur um mætingu og þátttöku í tímum. Nánari útfærsla og upplýsingar um kennslufyrirkomulag verður á Canvas.

Dæmi um viðfangefni:

• Formleg og óformleg sjálfbærnimenntun (t.d. á vinnustöðum)
• Forysta í vinnu með sjálfbærni (t.d. í heildstæðum breytingum og þróun í skóla eða í frístundastarfi)
• Tengsl náttúrufræði og sjálfbærni (t.d. út frá kerfisbundinni nálgun eða út frá grunndvallarsýn)
• Þróun dreifbýlis og sjálfbærni
• Mótun sameiginlegra gilda (t.d. í samfélagslegri ábyrgð fyrirtækja)
• Námskrárbreytingar

Lokaverkefni (INT441L)

Lokaverkefni til MA-prófs er einstaklingsbundið rannsóknarverkefni sem nemandi vinnur sjálfstætt undir leiðsögn leiðbeinanda/leiðbeinenda. 

Nemendur skulu hafa samráð við formann námsbrautar um val á leiðbeinanda. Leiðbeinandi er að jafnaði valinn úr hópi fastra kennara Menntavísindasviðs. 

Val viðfangsefnis er fyrst og fremst á ábyrgð nemandans en í samráði við leiðbeinanda. Þess skal gætt að verkefnið tengist sérsviði því sem nemandi hefur valið, það er að segja, að verkefnið tengist viðfangsefnum viðkomandi námsleiðar og einnig kjörsviði/sérsviði/námssviði þar sem það á við. 

Að öllu jöfnu tekur undirbúningur og vinna lokaverkefnis a.m.k. tvö misseri. Nemendur skulu fylgja nánari leiðbeiningum og reglum um verklag við MA-verkefni sem birtar eru á innri vef Menntavísindasviðs, Uglu: Fræðasvið >> Menntavísindasvið >> Meistaraverkefni.

Austur-asísk heimspeki menntunar, kennslufræði og uppeldisfræði B: búddismi (INT008M)

Þetta námskeið fjallar um búddíska heimspeki menntunar, eða búddíska kennslu- og uppeldisfræði. Þótt fjallað verði um megininntak búddisma – samkennd, visku, frið – verður megináherslan á hvernig búddismi kennir og hvernig kennsluaðferðir hafa mótast af ólíkum menningarheimum, hefðum og sögulegu samhengi.

Búddíska hugtakið „upaya“ eða „færni í aðferðum“ verður miðlægt, þ.e. sú hugmynd að form kennslu verði ævinlega að laga að hæfni, þörfum og einstökum aðstæðum nemenda. Innan búddisma er að finna mikinn fjölda kennsluaðferða, allt frá mjög skipulögðu klausturnámi fyrstu theravada-skólanna til hugmyndaríkra dæmisagna mahayana, og frá þögn og þversögnum zen til töfrandi helgisiða vajrayana. Sérhver aðferð er síður fastmótuð kenning en kennslufræðileg aðferð: leið til að opna nemendur fyrir möguleikanum á djúpstæðum andlegum umbreytingum.

Einnig verður hvatt til reynslumiðaðrar nálgunar á búddisma. Í fyrsta lagi með vettvangsferðum í þrjú ólík búddísk samfélög: Wat Thai, Nátthaga og Hugleiðslu- og friðarmiðstöðina, sem endurspegla ólíkar hefðir theravada, zen og tíbesks búddisma. Nemendur fá ákveðnar spurningar til að bera upp við gestgjafa sína ásamt íhugunarspurningum um eðli kennslu á hverjum stað.

Í öðru lagi er nemendum boðið að taka þátt í vikulegum hugleiðslutímum sem hluta af Hugleiðsluhópi Háskólans. Þessi liður er valfrjáls og ekki metinn til einkunnar í námskeiðinu.