Unnur Anna Valdimarsdóttir, prófessor í lýðheilsuvísindum
„Rannsóknir mínar snúast almennt um að varpa ljósi á það hvort, og þá hvernig, streita hefur áhrif á heilsufar og þróun sjúkdóma,“ segir Unnur Anna Valdimarsdóttir, prófessor og forstöðumaður náms í lýðheilsuvísindum. „Með samstarfsfólki mínu reyni ég að skilja hvaða áhrif áföll eða mikil streita hefur á heilsu til lengri og skemmri tíma. Við erum til dæmis að rannsaka hvort það áfall að greinast með krabbamein geti snögglega aukið áhættuna á alvarlegum heilsufarskvillum, til dæmis hjartaáföllum. Einnig höfum við í hyggju að skoða hvort hið mikla andlega álag, og streituhormón sem fylgja slíku áfalli, hafi áhrif á lífslíkur einstaklingsins til lengri tíma litið. Lítið hefur hingað til verið rannsakað hvaða áhrif slíkt áfall hefur að þessu leyti.“ Unnur segir að rannsóknin miði einnig að því að meta hvort krabbameinsgreiningin sjálf hafi alvarleg áhrif á heilsufar aðstandenda krabbameinssjúkra.
Unnur Anna Valdimarsdóttir
„Með samstarfsfólki mínu reyni ég að skilja hvaða áhrif áföll eða mikil streita hefur á heilsu til lengri og skemmri tíma. Við erum til dæmis að rannsaka hvort það áfall að greinast með krabbamein geti snögglega aukið áhættuna á alvarlegum heilsufarskvillum, til dæmis hjartaáföllum.“
Unnur segir áhrif streitu á ýmsa þætti heilsufars nokkuð þekkt: „ ...en áhrif streituvalda á framþróun krabbameina og lífslíkur einstaklinga, sem greinast með krabbamein, eru enn nokkuð óljós.“ Unnur segir að sterkar vísbendingar hafi þó komið úr dýrarannsóknum um áhrif streitu á framþróun krabbameina en rannsóknir á mönnum séu fáar og hingað til ófullnægjandi.
Að sögn Unnar hefur þó þegar komið fram að einstaklingar sem greinast með krabbamein séu í margfaldri hættu á við aðra að falla fyrir eigin hendi og deyja úr hjarta- og æðasjúkdómum á fyrstu vikunum eftir greiningu. Þessar niðurstöður voru birtar í fyrra í hinu virta tímariti The New England Journal of Medicine.
Að sögn Unnar verða allir fyrir áföllum og streitu einhvern tíma á lífsleiðinni. Því megi segja að tíðni þessa áhættuþáttar heilsubrests sé hærri en annarra sem við þekkjum betur, t.d. sem tengjast reykingum og offitu. „Við erum þó langt frá því að hafa sömu þekkingu á streitu og þessum klassísku áhættuþáttum. Við vitum þó að áföll á lífsleiðinni, til að mynda ástvinamissir, hafa áhrif á andlega líðan en geta einnig haft áhrif á líkamlega heilsu, til dæmis hættuna á að fá hjarta- og æðasjúkdóma.“
Unnur segir að niðurstöður þessara rannsókna gætu orðið til þess að samfélagið í heild styðji þá betur sem verða fyrir áfalli, hvort sem þeir greinast með alvarlegan sjúkdóm, missa ástvin eða verða fyrir ofbeldi af einhverju tagi.