Hvernig byrjaði þetta allt? „Málfræðileg nýlendustefna“ í Úkraínu

Hvernig byrjaði þetta allt? Um sögu „málfræðilegrar nýlendustefnu“ í Úkraínu undir rússneskum yfirráðum     Andriy Danylenko, prófessor í málvísindum við Pace-háskóla í New York, mun flytja fyrirlestur mánudaginn 23. mars 2026 um duttlungana sem stýrðu málfræðilegri „nýlendustefnu“ í Úkraínu undir yfirráðum Rússlands frá miðri 17. öld til ársins 1914. Fyrirlesturinn, sem haldinn er á vegum Rannsóknasetursins EDDU og Úkraínuverkefnis Háskóla Íslands, hefst kl. 12.00 í Auðarsal í Veröld.   Danylenko ræðir helstu atriði þessarar nýlendustefnu allt frá því að fyrst var lagt bann við bókaútgáfu á kirkjuslavnesku í úkraínskri mynd með tilskipunum og fyrirmælum Péturs mikla og yfirstjórnar rússnesku rétttrúnaðarkirkjunnar til refsiaðgerða keisarastjórnarinnar gegn notkun nýja úkraínska ritmálsins á seinni hluta 19. aldar. Rússneska keisarastjórnin ráðskaðist á ýmsan hátt með þrjú „úkraínsk tungumál“ (kirkjuslavnesku í úkraínskri mynd, rútensku og nýja úkraínska ritmálið). Færð verða rök fyrir því að sérstakar ástæður séu til þess að rússnesk yfirvöld beittu Úkraínu meiri hörku en önnur nýlendusvæði undir yfirráðum þeirra. Þetta leiddi til stöðugrar og langvarandi nýlenduvæðingar tungumálsins í þeim hlutum Úkraínu sem lutu rússneskum yfirráðum.   Andriy Danylenko er prófessor í rússneskum og slavneskum málvísindum við Pace-háskóla í New York og gegnir einnig stöðu prófessors við Kýiv-Mohyla háskólann í Kýiv. Hann lauk doktorsprófi í sögulegum samanburðarmálvísindum frá RUDN-háskóla í Moskvu. Hann er höfundur og ritstjóri fjölmargra bóka um slavneska málfræði og textafræði, en hefur auk þess birt verk um fjölbreytileg efni –  allt frá indó-evrópskum og semitískum málum til úkraínskra málvísinda. Hann er aðalritstjóri ritraðarinnar Studies in Slavic, Baltic, and Eastern European Languages and Cultures (Bloomsbury). Hann er Fulbright-styrkþegi árið 2026 við Háskólann í Varsjá.   Fyrirlesturinn fer fram á ensku og er öllum opinn.