Íslenskir málfræðingar og byltingarárið 1848 í Kaupmannahöfn

Sveinn Máni Jóhannesson, nýdoktor í sagnfræði og stundakennari við Háskóla Íslands, heldur erindi í Málstofu í félags- og hagsögu sem nefnist Ójöfnuður og félagslegar forsendur hins sanna lýðveldis: Íslenskir málfræðingar og byltingarárið 1848 í Kaupmannahöfn.

Málstofan verður haldin í stofu 304 í Árnagarði, þriðjudaginn 24. febrúar kl. 16-17.

Um fyrirlesturinn

Vorið 1848 kom Þorleifur Guðmundsson Repp fram á ritvöllinn um stjórnskipunar- og efnahagsmál danska ríkisins til að varpa ljósi á það sem hann taldi meginvandamál Evrópu eftir frönsku byltinguna: hvernig mætti koma á frelsi í samfélögum þar sem einvaldar hefðu beitt sér fyrir almennum jöfnuði á kostnað aðalstéttarinnar? Ásamt lærisveinum sínum í Kaupmannahöfn, Gísla Brynjúlfssyni og Arnljóti Ólafssyni, þróaði hann markverða félagslega og efnahagslega greiningu á stjórnmálum sem lítt hefur verið könnuð áður. Innblásinn af höfundum á borð við Alexis de Tocqueville, J.R. McCulloch og Charles de Montesquieu – og í anda klassískrar hefðar sem náði aftur til Aristótelesar – var kjarninn sá að stjórnskipunarform ákvörðuðust af stéttasamsetningu og eignardreifingu. Þar sem landbúnaðar- og erfðalög varðveittu stórbýli myndaðist sjálfstæður aðall, en þar sem þau voru brotin upp leiddi það til jöfnuðar og lýðræðis. Ólíkt þeim sem fögnuðu auknum jöfnuði og sjálfsábúð bænda sem sigri lýðræðisins, taldi Þorleifur að erfðaaðall væri „nauðsynleg undirstaða hins sanna lýðveldis“ sem og efnahagslegrar framþróunar. Í erindinu verður farið ofan í kjölinn á heildstæðri sýn Þorleifs, sem birtist m.a. í drögum að nýrri danskri stjórnarskrá, og kannað hvernig Gísli og Arnljótur færðu hana yfir á íslenskar aðstæður í kjölfarið.

Um fyrirlesarann

Sveinn Máni Jóhannesson lauk doktorsprófi í sagnfræði við Cambridge-háskóla í Bretlandi árið 2019, gegndi að því loknu stöðu nýdoktors í sagnfræði við Edinborgar-háskóla, og gegnir nú sömu stöðu við Háskóla Íslands.